Darmflora en weerstand

Darmflora, darmmicrobiota en microbioom: wat is het verschil?

Deze woorden worden vaak door elkaar gebruikt.

Met darmflora wordt meestal de verzameling micro-organismen in de darm bedoeld. Het is een bekende term, maar eigenlijk wat verouderd. Bacteriën behoren immers niet tot het plantenrijk.

Daarom wordt tegenwoordig vaker gesproken over de darmmicrobiota.

Daarmee bedoelen we de gemeenschap van micro-organismen die in het maag-darmkanaal leeft.

Dan is er nog het microbioom.

Deze term wordt soms gebruikt voor de micro-organismen samen met hun genetisch materiaal, functies en leefomgeving.

In de praktijk lopen de begrippen regelmatig door elkaar.

Voor de leesbaarheid gebruik ik in deze blog zowel darmflora als darmmicrobiota, waarbij ik steeds doel op het bijzondere ecosysteem van micro-organismen in onze darmen.

Wie wonen er eigenlijk in je darmen?

De darmmicrobiota bestaat niet uit één soort bacterie.

Het is een zeer diverse gemeenschap.

Bacteriën vormen een belangrijk onderdeel, maar daarnaast vinden we onder andere archaea, bacteriofagen, andere virussen en schimmels.

Ook de hoeveelheid en samenstelling zijn niet overal in het maag-darmkanaal hetzelfde.

De omstandigheden in de maag verschillen bijvoorbeeld sterk van die in de dunne darm.

En de dikke darm vormt weer een heel andere leefomgeving.

Vooral in de dikke darm bevinden zich zeer grote aantallen micro-organismen.

Daar is voedsel al grotendeels verteerd en opgenomen, maar er blijven allerlei stoffen over waarmee darmmicro-organismen verder aan de slag kunnen.

Daaronder vallen bijvoorbeeld bepaalde voedingsvezels en resistent zetmeel.

Er bestaat niet één perfecte darmflora

Dit is een belangrijk uitgangspunt.

De samenstelling van de darmmicrobiota verschilt sterk van persoon tot persoon.

Leeftijd, voedingspatroon, leefomgeving, geneesmiddelen, gezondheid, geografie en allerlei andere factoren kunnen invloed hebben op het darmecosysteem.

Ook binnen één persoon blijft de microbiota niet gedurende het hele leven precies hetzelfde.

Dat betekent dat we niet één ideale lijst met bacteriën kunnen maken en vervolgens kunnen zeggen:

als jij precies deze bacteriën in precies deze hoeveelheden hebt, is je darmflora perfect.

Zo ver is de wetenschap niet.

En waarschijnlijk is een gezond darmecosysteem ook veel dynamischer dan zo'n vaste lijst zou suggereren.

Waarom is de darmflora interessant voor de weerstand?

In de vorige blog zagen we waarom zoveel immuunactiviteit rondom de darm plaatsvindt.

De darm vormt een enorm contactgebied tussen de darminhoud en onze interne omgeving.

Daar bevindt zich voedsel.

Daar leven micro-organismen.

En daar moet het immuunsysteem voortdurend onderscheid maken tussen wat kan worden getolereerd en waartegen bescherming nodig is.

De darmmicrobiota maakt deel uit van dat systeem.

Darmmicro-organismen en het immuunsysteem beïnvloeden elkaar voortdurend.

Dat begint al vroeg in het leven en blijft gedurende het hele leven doorgaan.

Het immuunsysteem beïnvloedt welke micro-organismen dicht bij de darmwand kunnen leven.

Tegelijkertijd produceren darmmicro-organismen allerlei moleculen waarmee ze hun omgeving beïnvloeden.

Er is dus geen sprake van éénrichtingsverkeer.

Het is een voortdurende wisselwerking.

Je immuunsysteem hoeft niet steeds harder te werken

Bij weerstand denken we snel aan afweercellen die ziekteverwekkers aanvallen.

Maar juist in de darm zou een voortdurend maximaal geactiveerd immuunsysteem helemaal niet wenselijk zijn.

Daar komen immers iedere dag voedselbestanddelen en enorme hoeveelheden normale darmmicro-organismen voorbij.

Het immuunsysteem moet daarom niet alleen kunnen reageren.

Het moet ook kunnen tolereren.

Een gezonde afweer draait dus niet om zo veel mogelijk activiteit.

Het draait om regulatie.

Reageren wanneer dat nodig is.

Rustig blijven wanneer dat kan.

De microbiota is een van de factoren die deel uitmaken van deze voortdurende communicatie.

De darmbarrière houdt de werelden bij elkaar

Tussen de enorme microbiële gemeenschap in het darmkanaal en de rest van het lichaam bevindt zich de darmbarrière.

Deze bestaat niet uit één laagje.

Slijm, darmepitheel, verbindingen tussen darmcellen, antimicrobiële stoffen, immuuncellen en antistoffen werken samen.

De darmbarrière moet voedingsstoffen kunnen doorlaten, terwijl het contact tussen de darminhoud en onderliggende weefsels zorgvuldig wordt gereguleerd.

De microbiota leeft dus niet los van de darmbarrière.

Micro-organismen, darmcellen en immuuncellen beïnvloeden elkaars omgeving voortdurend.

Hoe die darmbarrière precies werkt en wat er werkelijk wordt bedoeld met een ‘lekkende darm’, komt later in deze reeks uitgebreid aan bod.

Darmbacteriën verwerken wat wij zelf niet volledig kunnen verteren

Een van de interessantste eigenschappen van de darmmicrobiota is dat micro-organismen voedingsbestanddelen kunnen gebruiken die onze eigen spijsverteringsenzymen niet volledig afbreken.

Dat geldt bijvoorbeeld voor verschillende soorten voedingsvezels.

Wanneer zulke koolhydraten de dikke darm bereiken, kunnen bepaalde bacteriën ze fermenteren.

Daarbij ontstaan nieuwe stoffen.

En juist die stoffen zijn interessant.

Want de invloed van voeding op de darm stopt dus niet zodra wij zelf klaar zijn met verteren.

Een deel van onze voeding wordt verder verwerkt door micro-organismen.

Korteketenvetzuren: kleine stoffen met een interessante functie

Bij de fermentatie van bepaalde koolhydraten kunnen korteketenvetzuren ontstaan.

In het Engels worden deze short-chain fatty acids genoemd, vaak afgekort tot SCFA's.

Drie bekende voorbeelden zijn:

acetaat, propionaat en butyraat.

Deze stoffen hebben verschillende functies en worden uitgebreid onderzocht vanwege hun rol in de communicatie tussen microbiota, darmcellen en andere lichaamsprocessen.

Daarmee ontstaat een mooie route:

voedingsvezels → bacteriële fermentatie → korteketenvetzuren → interactie met darm en lichaam

Dat is een veel nauwkeuriger verhaal dan simpelweg zeggen dat vezels je immuunsysteem ‘boosten’.

Waarom krijgt butyraat zoveel aandacht?

Van de korteketenvetzuren krijgt butyraat, ook wel boterzuur genoemd, veel aandacht.

Een belangrijke reden is dat bepaalde cellen van de dikke darm butyraat als energiebron kunnen gebruiken.

Daarnaast wordt butyraat onderzocht vanwege zijn betrokkenheid bij processen rondom de darmbarrière, cellulaire signalering en immuunregulatie.

Ook de relatie met bepaalde regulerende T-cellen is een belangrijk onderzoeksterrein.

Maar ook hier is nuance belangrijk.

Dat een stof een interessante biologische functie heeft, betekent niet automatisch dat meer altijd beter is of dat iedereen een butyraatsupplement nodig heeft.

Het laat vooral zien hoe verfijnd de samenwerking tussen voeding en darmmicro-organismen kan zijn.

Niet iedere vezel doet hetzelfde

Het woord voedingsvezel klinkt alsof het om één stof gaat.

Dat is niet zo.

Verschillende vezels hebben verschillende chemische eigenschappen en worden ook verschillend verwerkt.

Sommige vezels worden relatief gemakkelijk door darmbacteriën gefermenteerd.

Andere worden veel minder gefermenteerd en kunnen bijvoorbeeld vooral bijdragen aan het volume en de structuur van de ontlasting.

Daarom vind ik variatie interessanter dan alleen het tellen van grammen vezels.

Havermout levert bijvoorbeeld andere structuren dan linzen. Volkorenbrood verschilt weer van een appel, noten, zaden of broccoli.

Door plantaardige voedingsmiddelen af te wisselen, bied je het darmecosysteem verschillende voedingssubstraten aan.

Wat zijn prebiotica?

Wanneer we over voeding voor darmbacteriën praten, komt al snel het woord prebiotica voorbij.

Maar niet iedere voedingsvezel is automatisch een prebioticum.

Een prebioticum is een substraat dat selectief door bepaalde micro-organismen wordt gebruikt en daarbij een gezondheidsvoordeel kan opleveren.

Bekende voorbeelden die als prebioticum zijn onderzocht zijn bepaalde fructo-oligosachariden, galacto-oligosachariden en inuline.

Deze stoffen kunnen van nature in voedingsmiddelen voorkomen, maar worden ook toegevoegd aan voedingsmiddelen en supplementen.

Het belangrijkste verschil is:

prebiotica zijn geen bacteriën.

Ze vormen juist stoffen die door bepaalde micro-organismen kunnen worden gebruikt.

En wat zijn probiotica?

Bij probiotica gaat het wel om levende micro-organismen.

Om wetenschappelijk van een probioticum te spreken, gaat het om levende micro-organismen die in voldoende hoeveelheid worden toegediend en waarvoor een gezondheidsvoordeel is aangetoond.

Daarbij is één detail bijzonder belangrijk:

de stam.

Niet iedere bacterie binnen dezelfde soort heeft automatisch dezelfde eigenschappen.

Daarom kijk ik bij een probioticum niet alleen naar een bekende naam op de voorkant van de verpakking.

Ik wil weten welke specifieke stam is gebruikt en voor welke toepassing die is onderzocht.

Meer bacteriën betekent niet automatisch een beter probioticum

Op verpakkingen zie je soms indrukwekkende getallen.

Tien miljard bacteriën.

Twintig stammen.

Vijftig miljard CFU.

Het is verleidelijk om te denken:

meer moet beter zijn.

Maar zo werkt het niet automatisch.

Een product met één specifieke, goed onderzochte bacteriestam kan voor een bepaalde toepassing interessanter zijn dan een mengsel van veel verschillende stammen waarvan de combinatie nauwelijks onderzocht is.

Daarom kijk ik liever naar:

stam + hoeveelheid + toepassing + onderzoek

dan naar het grootste getal op het etiket.

Wat betekent CFU?

Bij probiotica kom je vaak de afkorting CFU tegen.

CFU staat voor Colony Forming Units, oftewel kolonievormende eenheden.

Het is een manier om de hoeveelheid levensvatbare micro-organismen aan te geven die onder bepaalde omstandigheden kolonies kunnen vormen.

Een hoog aantal CFU kan indrukwekkend klinken.

Maar zonder te weten welke micro-organismen aanwezig zijn en waarvoor ze onderzocht zijn, vertelt het getal maar een deel van het verhaal.

Moeten probiotica permanent in je darm blijven?

Niet noodzakelijk.

Veel probioticastammen vestigen zich niet permanent in het darmecosysteem.

Ze kunnen tijdelijk door het maag-darmkanaal bewegen en gedurende die periode interacties aangaan met hun omgeving.

Wanneer iemand stopt met het gebruik, kan de hoeveelheid van de specifieke stam weer afnemen.

Dat betekent niet automatisch dat het probioticum niets heeft gedaan.

Permanente kolonisatie is namelijk niet noodzakelijk voor ieder onderzocht effect.

Gefermenteerde voeding is niet automatisch probiotisch

Yoghurt, kefir, kimchi en zuurkool worden vaak in één adem genoemd met probiotica.

Toch is gefermenteerd niet automatisch hetzelfde als probiotisch.

Fermentatie betekent dat micro-organismen betrokken zijn geweest bij de productie of verandering van het voedingsmiddel.

Om een specifieke micro-organismestam een probioticum te noemen, is meer nodig. De micro-organismen moeten voldoende gekarakteriseerd zijn en voor de betreffende toepassing moet een gezondheidsvoordeel zijn aangetoond.

Dat neemt niet weg dat gefermenteerde producten prima onderdeel kunnen zijn van een gevarieerd voedingspatroon wanneer iemand ze goed verdraagt.

Je hoeft ze alleen niet als wondervoeding voor de darmflora te zien.

Wat betekent dysbiose?

Een ander woord dat online veel wordt gebruikt is dysbiose.

Daarmee wordt meestal bedoeld dat de samenstelling of functie van de microbiota veranderd is op een manier die in verband wordt gebracht met ziekte of klachten.

Het probleem is dat er geen eenvoudige universele grens bestaat tussen:

een normale darmflora

en

dysbiose.

Gezonde mensen kunnen onderling namelijk al sterk verschillen.

Daarnaast kan een verandering in het microbioom zowel oorzaak, gevolg als simpelweg een begeleidend verschijnsel van een bepaalde situatie zijn.

Daarom is dysbiose een nuttig begrip binnen onderzoek, maar moet het voorzichtig worden gebruikt wanneer we individuele klachten proberen te verklaren.

Kun je aan buikklachten zien dat je darmflora uit balans is?

Nee.

Een opgeblazen gevoel, winderigheid, buikpijn of wisselende ontlasting kan veel verschillende oorzaken hebben.

Deze klachten zijn niet specifiek genoeg om daaruit te concluderen dat iemand een ‘slechte darmflora’ heeft.

Ook vermoeidheid of regelmatig verkouden zijn bewijst niet dat er sprake is van dysbiose.

Dat onderscheid vind ik belangrijk.

Anders dreigt de darmflora een verklaring te worden voor bijna iedere klacht.

En daar is de wetenschap niet voor bedoeld.

Wat heeft voeding met de darmmicrobiota te maken?

Voeding is een van de factoren die het darmecosysteem beïnvloeden.

Vooral plantaardige voeding is interessant omdat daarin verschillende vezels, resistente zetmelen en plantenstoffen voorkomen.

Dat betekent niet dat iedereen hetzelfde ideale voedingspatroon voor zijn microbioom heeft.

Wel is er een praktisch principe dat goed aansluit bij wat we weten:

varieer.

Niet iedere dag exact dezelfde groente.

Niet één favoriete vezel als oplossing voor alles.

Maar regelmatig afwisselen tussen bijvoorbeeld groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten en zaden.

Daarmee krijgt het darmecosysteem steeds verschillende voedingsstoffen aangeboden.

Resistent zetmeel bereikt de dikke darm

Naast voedingsvezels is ook resistent zetmeel interessant.

Normaal zetmeel wordt voor een belangrijk deel in de dunne darm verteerd.

Resistent zetmeel ontsnapt daar gedeeltelijk aan en kan daardoor de dikke darm bereiken.

Daar kunnen bepaalde darmbacteriën het fermenteren.

Resistent zetmeel komt bijvoorbeeld voor in peulvruchten, bepaalde volkorenproducten en groene banaan.

Ook kan het aandeel resistent zetmeel in sommige gekookte zetmeelrijke voedingsmiddelen veranderen wanneer ze afkoelen.

Denk bijvoorbeeld aan aardappelen, rijst en pasta.

Dit betekent niet dat afgekoelde aardappelen ineens een wondermiddel voor het microbioom worden.

Het is vooral een mooi voorbeeld van hoe bereiding invloed kan hebben op wat uiteindelijk beschikbaar komt voor darmbacteriën.

Ook polyfenolen komen in contact met darmbacteriën

Niet alleen vezels en resistente zetmelen zijn interessant.

Ook polyfenolen uit plantaardige voeding hebben een bijzondere relatie met de darmmicrobiota.

Een deel van deze plantenstoffen wordt niet volledig in de dunne darm opgenomen en kan daardoor verder reizen naar de dikke darm.

Daar kunnen micro-organismen ze omzetten in andere verbindingen.

Tegelijkertijd kunnen plantenstoffen invloed hebben op het darmmilieu.

Er ontstaat dus opnieuw tweerichtingsverkeer:

darmbacteriën verwerken plantenstoffen

en

plantenstoffen beïnvloeden het darmecosysteem.

Polyfenolen komen voor in allerlei gewone voedingsmiddelen, zoals bessen, thee, cacao, olijven, kruiden, groenten en fruit.

Je hebt daarvoor geen exotisch poeder nodig.

Moet je 30 verschillende planten per week eten?

Je ziet online regelmatig het advies om 30 verschillende plantaardige voedingsmiddelen per week te eten.

Dat getal is populair geworden door observationeel microbioomonderzoek.

Ik vind het een leuke manier om mensen te stimuleren wat meer te variëren.

Maar ik zou 30 niet als een harde biologische grens behandelen.

Je microbioom verandert niet plotseling van ongezond naar gezond omdat je van 29 naar 30 planten gaat.

Gebruik het daarom liever als inspiratie.

Groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten, zaden en kruiden kunnen allemaal bijdragen aan de variatie.

Het belangrijkste is dat het voedingspatroon haalbaar blijft en bij iemand past.

Bouw vezels rustig op

Meer vezels is niet altijd iets wat je van vandaag op morgen maximaal hoeft door te voeren.

Wanneer iemand weinig vezels eet en ineens grote hoeveelheden peulvruchten, inuline, zemelen en rauwe groenten toevoegt, kan dat juist leiden tot meer gasvorming en een opgeblazen gevoel.

Dat betekent niet automatisch dat deze voedingsmiddelen slecht zijn voor de darm.

Darmbacteriën fermenteren bepaalde koolhydraten en daarbij kunnen gassen ontstaan.

Daarom vind ik het vaak prettiger om veranderingen geleidelijk door te voeren.

Geef het voedingspatroon en de darm de tijd om mee te veranderen.

Voeding voor je darmflora hoeft niet duur te zijn

Darmgezondheid wordt soms verkocht alsof je er bijzondere poeders, shots en dure superfoods voor nodig hebt.

Dat is niet nodig.

Een eenvoudige dag kan al veel variatie bevatten.

Denk bijvoorbeeld aan havermout met fruit en noten als ontbijt, volkorenbrood met hummus en groenten als lunch en 's avonds aardappelen, volkoren granen of zilvervliesrijst met verschillende groenten en een passende eiwitbron.

Peulvruchten zijn daarbij een mooi voorbeeld van een betaalbaar voedingsmiddel dat eiwitten, vezels en verschillende andere voedingsstoffen levert.

De kracht zit niet in één perfecte maaltijd.

Het gaat vooral om wat je regelmatig doet.

En antibiotica?

Antibiotica verdienen binnen dit onderwerp aandacht omdat ze bacteriën beïnvloeden.

Wanneer antibiotica medisch nodig zijn, kunnen ze bijzonder belangrijk en soms levensreddend zijn.

Tegelijk kunnen ze naast de bacteriën waarop een behandeling gericht is ook andere bacteriën beïnvloeden.

Daardoor kan de samenstelling van de darmmicrobiota tijdens en na een antibioticakuur veranderen.

Hoe sterk die verandering is en hoe het darmecosysteem zich daarna ontwikkelt, verschilt per antibioticum, persoon en situatie.

Dat betekent niet dat noodzakelijke antibiotica vermeden moeten worden.

Het betekent vooral dat verstandig en gericht antibioticagebruik belangrijk is.

Omdat dit onderwerp veel meer nuance verdient, gaat de volgende blog volledig over antibiotica en de darmflora.

Kun je je darmflora na antibiotica simpelweg herstellen?

Dit is alvast belangrijk om te weten.

Er bestaat geen universeel supplement waarmee je na een antibioticakuur simpelweg op een knop drukt en de oorspronkelijke darmflora terugkrijgt.

De microbiota kan zich na antibioticagebruik in verschillende mate herstellen, maar dat proces verschilt tussen mensen.

Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende passende vezelbronnen kan een goede algemene basis vormen.

Voor bepaalde probiotische stammen bestaan daarnaast specifieke onderzochte toepassingen.

Maar ook daarbij geldt:

het ene probioticum is het andere niet.

In de volgende blog kijken we daar uitgebreider naar.

Zijn commerciële darmfloratesten zinvol?

Commerciële microbioomtesten zijn tegenwoordig gemakkelijk verkrijgbaar.

Ze kunnen veel informatie geven over micro-organismen die in een ontlastingsmonster worden aangetroffen.

Dat is interessant.

Maar interessant is niet automatisch hetzelfde als klinisch bruikbaar.

Voor veel bacteriën kunnen we op dit moment nog niet betrouwbaar zeggen:

je hebt hiervan te weinig, dus je moet precies dit voedingsmiddel of supplement gebruiken.

Daarnaast is een ontlastingsmonster een momentopname en vertegenwoordigt het niet ieder deel van het maag-darmkanaal.

Daarom zou ik voorzichtig zijn met zeer stellige voedings- of supplementadviezen die uitsluitend uit zo'n commerciële test voortkomen.

Slaap, stress en beweging horen bij het totaalplaatje

De darmmicrobiota leeft niet in een afgesloten laboratorium.

Wat er in het lichaam gebeurt, hangt samen met het dagelijks leven.

Slaap, dag-nachtritme, voeding, geneesmiddelen, beweging en stress kunnen allemaal onderdeel zijn van het grotere plaatje.

De relatie tussen deze factoren en het microbioom wordt uitgebreid onderzocht.

Daarbij is het niet altijd eenvoudig om oorzaak en gevolg uit elkaar te halen.

Iemand die veel beweegt, eet bijvoorbeeld misschien ook anders. Iemand die slecht slaapt kan tegelijkertijd meer stress ervaren en een ander eetpatroon hebben.

Daarom zou ik niet beweren dat één extra uur slaap of één wandeling een specifieke darmbacterie gegarandeerd verhoogt.

Wel weten we dat voldoende slaap, passende beweging en herstel belangrijke onderdelen zijn van een gezonde leefstijl.

En die basis blijft ook belangrijk wanneer we over darmgezondheid praten.

Suiker verpest niet in één keer je darmflora

Ook rondom darmgezondheid ontstaat gemakkelijk angst voor bepaalde voedingsmiddelen.

Een bekend voorbeeld is de uitspraak:

suiker vernietigt je darmflora.

Dat is veel te zwart-wit.

Een voedingspatroon met veel sterk bewerkte producten en weinig vezelrijke plantaardige voeding kan minder gunstig zijn voor verschillende aspecten van gezondheid.

Maar één koekje, dessert of verjaardagstaart vernietigt niet ineens het darmecosysteem.

Het totale voedingspatroon over langere tijd is veel interessanter dan één voedingsmiddel.

Dat vind ik ook een veel rustigere manier om naar darmgezondheid te kijken.

Niet bang worden voor eten.

Wel aandacht hebben voor de basis.

Praktisch: hoe ondersteun je een gezond darmmilieu?

Je hoeft je darmmicrobioom niet iedere dag te ‘optimaliseren’.

Een gevarieerd voedingspatroon vormt een goede basis.

Varieer met groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten en zaden. Bouw vezels rustig op wanneer je daar momenteel weinig van eet en drink voldoende passend bij je persoonlijke behoefte.

Gefermenteerde voeding kan onderdeel zijn van het voedingspatroon wanneer je dit goed verdraagt, maar het is geen verplicht onderdeel van een gezonde darm.

Ook voldoende slaap, regelmatig bewegen en ruimte voor herstel horen bij het totaalplaatje.

En wanneer je een probioticum overweegt, kijk ik liever naar een specifiek onderzochte stam en toepassing dan naar het product met de meeste bacteriesoorten of het grootste aantal miljarden CFU.

Eenvoudig hoeft niet oppervlakkig te zijn.

Juist de dagelijkse basis telt op de lange termijn.

Wanneer verdienen darmklachten verder onderzoek?

Een opgeblazen gevoel of tijdelijk veranderde stoelgang komt regelmatig voor en hoeft niet direct op een probleem met de darmmicrobiota te wijzen.

Aanhoudende of ernstige klachten verdienen wel aandacht.

Laat klachten bijvoorbeeld beoordelen bij bloed in de ontlasting, langdurige diarree, onbedoeld gewichtsverlies, hevige of terugkerende buikpijn, nachtelijke darmklachten, koorts of langdurige veranderingen in het ontlastingspatroon.

Ook aanwijzingen voor voedingsstoffentekorten verdienen verdere beoordeling.

Voeding en leefstijl kunnen een ondersteunende rol spelen, maar vervangen medische diagnostiek niet.

Veelgestelde vragen over darmflora en weerstand

Wat is darmflora?

Darmflora is de populaire naam voor de gemeenschap van micro-organismen die in de darm leeft. Wetenschappelijk wordt meestal gesproken over de darmmicrobiota.

Wat is het verschil tussen microbiota en microbioom?

Microbiota verwijst vooral naar de micro-organismen zelf. Microbioom wordt breder gebruikt en kan ook hun genetische materiaal, functies en leefomgeving omvatten.

Heeft de darmflora invloed op je weerstand?

De darmmicrobiota en het immuunsysteem staan voortdurend met elkaar in wisselwerking. Darmmicro-organismen kunnen onder andere stoffen produceren die betrokken zijn bij processen rondom de darmbarrière en immuunregulatie.

Wat is een gezonde darmflora?

Er bestaat niet één perfecte samenstelling die voor iedereen geldt. De darmmicrobiota verschilt sterk tussen mensen en verandert onder invloed van onder andere voeding, leeftijd, omgeving, gezondheid en geneesmiddelen.

Zijn vezels belangrijk voor darmbacteriën?

Bepaalde voedingsvezels kunnen door darmbacteriën worden gefermenteerd. Daarbij kunnen onder andere korteketenvetzuren ontstaan. Niet iedere vezel wordt op dezelfde manier verwerkt.

Wat is butyraat?

Butyraat is een korteketenvetzuur dat door bepaalde darmbacteriën kan worden gevormd tijdens fermentatie. Het kan onder andere als energiebron dienen voor bepaalde cellen van de dikke darm en wordt onderzocht vanwege verschillende functies binnen het darmmilieu.

Zijn probiotica altijd goed voor je weerstand?

Nee. Mogelijke effecten van probiotica zijn afhankelijk van onder andere de specifieke stam, hoeveelheid, doelgroep en toepassing. Resultaten van één probioticum kun je niet automatisch toepassen op ieder ander product.

Is een probioticum met meer bacteriestammen beter?

Niet automatisch. Een specifieke goed onderzochte stam kan voor een bepaalde toepassing interessanter zijn dan een mengsel met veel stammen waarvoor minder gericht onderzoek beschikbaar is.

Is gefermenteerde voeding hetzelfde als probiotica?

Nee. Een gefermenteerd voedingsmiddel bevat niet automatisch een wetenschappelijk aangetoond probioticum. Gefermenteerde voeding kan wel gewoon onderdeel zijn van een gevarieerd voedingspatroon.

Kan ik mijn darmflora laten testen?

Er bestaan commerciële microbioomtesten, maar de klinische interpretatie daarvan is nog beperkt. Zo'n test kan meestal niet betrouwbaar bepalen welke specifieke bacteriën jij zou moeten aanvullen.

Kun je je darmflora herstellen na antibiotica?

De darmmicrobiota kan zich na antibioticagebruik in verschillende mate herstellen. Er bestaat geen universeel supplement waarmee de oorspronkelijke microbiota eenvoudig kan worden teruggezet. Dit onderwerp komt uitgebreider aan bod in de volgende blog.

Wil je persoonlijk kijken naar wat bij jou past?

Ik ben Annet van AGS-Orthomoleculair. In mijn begeleiding kijk ik samen met jou naar voeding, leefstijl en supplementen op een rustige en praktische manier.

Wil je meer variatie in je voeding brengen, je vezelinname rustig opbouwen of twijfel je over een probioticum? Dan kan ik met je meekijken naar wat je nu eet, wat je goed verdraagt en welke aanpassingen praktisch bij jouw situatie passen.

Daarbij zoek ik niet naar de perfecte darmflora, maar naar een voedings- en leefstijlpatroon dat gevarieerd, haalbaar en passend is.

Neem contact met mij op →

Tot slot

Je darmflora en je immuunsysteem zijn nauw met elkaar verbonden.

Maar die relatie is veel verfijnder dan de populaire gedachte dat je simpelweg zoveel mogelijk ‘goede bacteriën’ moet verzamelen.

In de darm vindt voortdurend communicatie plaats.

Tussen voeding en micro-organismen.

Tussen micro-organismen en de darmwand.

Tussen microbiële stoffen en immuuncellen.

En tussen het darmmilieu en de rest van het lichaam.

Bepaalde darmbacteriën kunnen voedingsvezels en andere koolhydraten fermenteren. Daarbij kunnen stoffen zoals acetaat, propionaat en butyraat ontstaan.

Tegelijkertijd helpt de darmbarrière om het contact tussen de enorme microbiële gemeenschap in het darmkanaal en onze interne omgeving zorgvuldig te reguleren.

Het immuunsysteem moet daarbij steeds twee dingen kunnen:

reageren wanneer bescherming nodig is en tolereren wanneer iets onschuldig is.

Daarom spreek ik liever niet over het ‘boosten’ van je weerstand via de darmflora.

Ik kijk liever naar het ondersteunen van een gezond darmmilieu.

En daarvoor hoef je het meestal niet ingewikkeld te maken.

Een gevarieerd voedingspatroon met verschillende plantaardige voedingsmiddelen, passende hoeveelheden vezels, voldoende slaap, regelmatige beweging en aandacht voor herstel vormt een rustige basis.

Supplementen kunnen in specifieke situaties een aanvulling zijn, maar één probioticum of één bacteriestam bepaalt niet hoe gezond je darmmicrobioom is.

Er is wel één factor die het darmecosysteem soms behoorlijk kan veranderen:

antibiotica.

Antibiotica kunnen medisch noodzakelijk en bijzonder waardevol zijn, maar ze kunnen tegelijkertijd ook andere bacteriën in het darmecosysteem beïnvloeden.

In de volgende blog kijken we daarom uitgebreid naar antibiotica en de darmflora. Wat gebeurt er tijdens een antibioticakuur, herstelt de microbiota daarna vanzelf en wanneer hebben voeding of specifieke probiotica mogelijk een plaats?