L-Glutamine en darmgezondheid

Wat is L-glutamine?

L-glutamine is een aminozuur.

Aminozuren worden vaak omschreven als de bouwstenen van eiwitten, maar ze hebben daarnaast allerlei andere functies binnen onze stofwisseling.

Het lichaam kan glutamine zelf aanmaken. Onder normale omstandigheden wordt glutamine daarom beschouwd als een niet-essentieel aminozuur.

Dat woord kan een beetje verwarrend zijn.

Niet-essentieel betekent namelijk niet dat glutamine onbelangrijk is.

Het betekent alleen dat we voor onze glutaminevoorziening niet volledig afhankelijk zijn van voeding, omdat het lichaam het aminozuur zelf kan produceren.

Waarom wordt glutamine soms conditioneel essentieel genoemd?

Glutamine wordt ook wel een conditioneel essentieel aminozuur genoemd.

Onder bepaalde omstandigheden kan het gebruik van glutamine in het lichaam sterk toenemen.

Dit wordt vooral onderzocht in medische situaties met een hoge metabole belasting, zoals ernstig trauma, grote operaties, brandwonden en kritieke ziekte.

Onder zulke omstandigheden kan de behoefte en het verbruik anders zijn dan onder normale gezonde omstandigheden.

Dat betekent niet dat glutamine voor iedere gezonde persoon die druk is, sport of een periode van stress ervaart automatisch essentieel wordt.

Dat onderscheid vind ik belangrijk.

Waarom is glutamine zo bijzonder?

Glutamine is één van de meest voorkomende vrije aminozuren in het menselijk lichaam.

Vooral skeletspieren spelen een belangrijke rol binnen de glutaminestofwisseling. Spierweefsel kan glutamine produceren, opslaan en afgeven aan het bloed.

Verschillende andere weefsels en cellen kunnen glutamine vervolgens gebruiken.

Glutamine is onder andere betrokken bij:

• stikstoftransport tussen weefsels;

• de aanmaak van andere aminozuren en verbindingen;

• de vorming van nucleotiden;

• zuur-baseprocessen;

• energiestofwisseling van bepaalde cellen.

Daarmee is glutamine veel meer dan alleen een darmaminozuur.

Wat hebben de darmen met glutamine te maken?

De relatie tussen glutamine en de darm is één van de redenen waarom het aminozuur zoveel aandacht krijgt.

De binnenzijde van onze darm wordt bekleed door een laag epitheelcellen.

Een belangrijk celtype daarin is de enterocyt.

Deze cellen bevinden zich aan het oppervlak van de dunne darm en hebben intensief contact met alles wat via de voeding het spijsverteringskanaal binnenkomt.

Enterocyten kunnen glutamine gebruiken als belangrijke brandstof en als bouwstof voor verschillende metabole processen.

Dat biologische mechanisme is goed bekend.

Maar het vertelt nog niet het hele verhaal over glutaminesupplementen.

Wat zijn enterocyten?

Enterocyten zijn gespecialiseerde cellen van het darmepitheel.

Ze zijn onder andere betrokken bij de opname en verwerking van voedingsstoffen en maken deel uit van de fysieke barrière tussen de darminhoud en de rest van het lichaam.

De darmwand is daarbij geen statische muur.

Het darmepitheel vernieuwt zich voortdurend en de cellen hebben daarvoor energie en bouwstoffen nodig.

Glutamine kan door enterocyten worden gebruikt binnen hun energiestofwisseling en voor de vorming van verschillende moleculen.

Dat is één van de redenen waarom glutamine uitgebreid wordt onderzocht binnen de darmfysiologie.

Glutamine en de darmbarrière

Je komt online regelmatig uitspraken tegen zoals:

‘glutamine herstelt de darmwand’

of:

‘glutamine sluit een lekkende darm.’

Dat vind ik te stellig.

Er zijn interessante biologische mechanismen en experimentele onderzoeken naar glutamine en de darmbarrière. Zo wordt onder andere gekeken naar zogenaamde tight junctions.

Tight junctions zijn eiwitstructuren die helpen bepalen hoe darmepitheelcellen op elkaar aansluiten en welke stoffen tussen deze cellen door kunnen bewegen.

Glutamine is in experimenteel onderzoek betrokken bij processen die samenhangen met deze darmbarrière.

Maar de stap van zo'n mechanisme naar de conclusie dat een glutaminesupplement bij mensen de darmwand herstelt, is te groot.

Wat zegt onderzoek naar glutaminesupplementen?

Hier wordt het interessant.

Onderzoek naar glutamine bij mensen laat namelijk geen eenvoudig ja-of-nee-verhaal zien.

Er zijn studies waarin glutaminesuppletie onder specifieke omstandigheden veranderingen in darmpermeabiliteit liet zien. Zo zijn positieve resultaten gevonden bij bepaalde onderzoeksgroepen met postinfectieuze prikkelbaredarmsymptomen en verhoogde darmpermeabiliteit.

Andere onderzoeken vonden juist geen duidelijk voordeel, onder andere bij bepaalde groepen mensen met inflammatoire darmziekten.

Wanneer meerdere klinische onderzoeken samen worden bekeken, blijft het beeld gemengd.

Dat betekent niet dat glutamine geen interessante stof is voor darmonderzoek.

Het betekent vooral dat we onderscheid moeten maken tussen:

glutamine is belangrijk voor de normale stofwisseling van darmcellen

en:

iedereen met darmklachten heeft baat bij een glutaminesupplement.

Voor die tweede conclusie is de wetenschap veel minder duidelijk.

En hoe zit het met een ‘lekkende darm’?

De term lekkende darm of leaky gut wordt online heel gemakkelijk gebruikt.

Wetenschappelijk wordt meestal gesproken over verhoogde intestinale permeabiliteit.

Darmpermeabiliteit is een echt fysiologisch verschijnsel en kan binnen bepaalde aandoeningen en omstandigheden veranderen.

Maar leaky gut wordt online soms gebruikt als algemene verklaring voor allerlei uiteenlopende klachten.

Dat gaat verder dan wat we op basis van onderzoek zomaar kunnen stellen.

Darmklachten kunnen veel verschillende oorzaken hebben.

Daarom vind ik het niet verstandig om op basis van algemene klachten zelf te concluderen dat de darm lek is en vervolgens automatisch glutamine te gaan gebruiken.

Glutamine en het immuunsysteem

Niet alleen enterocyten gebruiken glutamine.

Ook verschillende cellen van het immuunsysteem kunnen glutamine gebruiken binnen hun stofwisseling.

Vooral geactiveerde immuuncellen kunnen een hoge behoefte aan energie en bouwstoffen hebben. Glutamine kan daarbij onder andere worden gebruikt voor energieproductie en voor de vorming van moleculen die nodig zijn bij celdeling.

Dat maakt glutaminemetabolisme een interessant onderzoeksgebied binnen de immunologie.

Maar opnieuw geldt:

dat immuuncellen glutamine gebruiken, betekent niet automatisch dat extra glutamine bij een gezond persoon het immuunsysteem ‘versterkt’.

Het lichaam reguleert deze processen veel complexer.

Glutamine en spierweefsel

Veel mensen kennen glutamine vanuit de sportwereld.

Dat is logisch, want skeletspieren spelen een belangrijke rol bij de productie en opslag van glutamine.

Tijdens zware lichamelijke belasting kunnen veranderingen optreden in het glutaminemetabolisme.

Daarom is jarenlang onderzocht of glutaminesuppletie sportprestaties of herstel zou kunnen ondersteunen.

Ook hier is het belangrijk om biologische plausibiliteit niet automatisch gelijk te stellen aan een merkbaar effect van een supplement.

Voor recreatieve sporters met een volwaardige voeding is glutamine niet vanzelfsprekend noodzakelijk voor spieropbouw of herstel.

Voor spiergroei zijn onder andere de totale eiwitinname, voldoende energie, trainingsprikkel en herstel veel belangrijkere fundamenten.

Waar krijgen we glutamine vandaan?

Glutamine komt van nature voor als onderdeel van eiwitten in allerlei voedingsmiddelen.

Voorbeelden zijn:

• vlees;

• vis;

• eieren;

• zuivel;

• peulvruchten;

• noten;

• zaden.

Daarnaast maakt het lichaam zelf glutamine.

Bij een normaal en gevarieerd voedingspatroon ontstaat de glutaminevoorziening dus uit zowel voeding als lichaamseigen productie.

Hoe wordt L-glutamine als supplement aangeboden?

L-glutamine is verkrijgbaar als:

• poeder;

• capsules;

• tabletten.

Poeder is een veelgebruikte vorm, vooral omdat grotere hoeveelheden daarmee gemakkelijker kunnen worden ingenomen dan via meerdere capsules.

De meeste eenvoudige glutaminesupplementen bevatten vrije L-glutamine.

Er bestaan daarnaast peptidegebonden vormen, maar voor de gemiddelde consument is het niet nodig om automatisch naar een ingewikkelde of dure vorm te zoeken.

Een bijzondere merknaam of supplementtechnologie betekent niet vanzelfsprekend dat een product klinisch beter werkt.

Wat gebeurt er na inname van glutamine?

Na inname komt glutamine terecht in het spijsverteringskanaal.

Een deel kan al door weefsels van het maag-darmgebied worden gebruikt voordat glutamine via de circulatie beschikbaar komt voor andere delen van het lichaam.

De darm is dus niet alleen een doorgang waar glutamine simpelweg doorheen reist.

Dat past bij de belangrijke rol van de darm binnen de aminozuurstofwisseling.

Ook hier geldt echter dat dit fysiologische proces niet bewijst dat een hoge orale dosis nodig is om gezonde darmcellen normaal te laten functioneren.

Hoeveel L-glutamine heb je nodig?

Voor L-glutamine bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zoals voor vitamines en mineralen.

Het lichaam kan glutamine immers zelf produceren en we krijgen het daarnaast binnen als onderdeel van voedingseiwitten.

In wetenschappelijk onderzoek worden uiteenlopende hoeveelheden glutamine gebruikt.

Sommige klinische onderzoeken gebruiken hoeveelheden die aanzienlijk hoger liggen dan wat je in een gewoon voedingspatroon als vrije glutamine zou tegenkomen.

Die onderzoeksdoseringen kun je niet automatisch vertalen naar een ideale dagelijkse hoeveelheid voor iedereen.

De juiste vraag is daarom niet:

‘Wat is de hoogste effectieve dosis glutamine?’

maar eerder:

‘Waarom wordt glutamine overwogen en is suppletie in deze situatie überhaupt zinvol?’

Wanneer verdient extra voorzichtigheid aandacht?

L-glutamine wordt vaak gepresenteerd als een eenvoudig aminozuursupplement.

Toch vind ik het verstandig om bij medische aandoeningen niet zomaar hoge hoeveelheden aminozuren te gaan gebruiken.

Dat geldt bijvoorbeeld wanneer sprake is van ernstige ziekte of wanneer iemand onder medische behandeling staat.

Juist omdat glutaminemetabolisme verandert bij verschillende ziekteprocessen, kan onderzoek bij ernstig zieke patiënten niet rechtstreeks worden vertaald naar zelfzorg thuis.

Ben je onder behandeling of wil je glutamine vanwege aanhoudende darmklachten gebruiken, bespreek dit dan bij voorkeur met een arts of andere passende zorgprofessional.

Supplementen zijn geen vervanging voor onderzoek naar de oorzaak van aanhoudende darmklachten.

Glutamine en longevity

Ook binnen de longevitywereld kom je glutamine tegen.

Dat is begrijpelijk.

Glutamine is betrokken bij de stofwisseling van darmcellen, immuuncellen en andere weefsels, terwijl behoud van spiermassa en een goed functionerend maag-darmstelsel relevante onderwerpen zijn tijdens het ouder worden.

Maar ook hier moeten we mechanisme en uitkomst uit elkaar houden.

Dat glutamine betrokken is bij processen die relevant zijn voor gezond ouder worden, betekent niet dat glutaminesuppletie bewezen de levensduur verlengt.

Daar is geen goede basis voor.

Voor gezond ouder worden beschikken we over veel stevigere fundamenten:

• voldoende bewegen;

• spiermassa onderhouden;

• volwaardige voeding;

• voldoende eiwitten;

• niet roken;

• voldoende slaap;

• sociale verbinding en herstel.

Een supplement komt pas daarna.

Waar let ik op bij een L-glutaminesupplement?

Wanneer ik een glutaminesupplement beoordeel, kijk ik vooral naar eenvoud.

Ik let bijvoorbeeld op:

De vorm
Bevat het product daadwerkelijk L-glutamine?

De hoeveelheid
Hoeveel gram levert de aanbevolen dagdosering?

De samenstelling
Is het een puur product of zijn allerlei andere ingrediënten toegevoegd?

De kwaliteit
Is de fabrikant transparant over grondstof en productie?

De reden van gebruik
Misschien wel de belangrijkste vraag: waarom wil je glutamine gebruiken?

Een supplement met de grootste pot of hoogste dosering is niet automatisch de beste keuze.

Darmgezondheid is veel groter dan glutamine

Dit vind ik misschien wel het belangrijkste onderdeel van deze blog.

Een gezonde darm hangt nooit af van één aminozuur.

Voeding en leefstijl beïnvloeden allerlei onderdelen van de spijsvertering en darmomgeving.

Ik kijk daarom ook naar:

• voldoende vezels;

• variatie in plantaardige voeding;

• voldoende eiwitten;

• voldoende drinken;

• regelmatig bewegen;

• slaap;

• ontspanning;

• regelmaat in maaltijden;

• persoonlijke tolerantie voor voedingsmiddelen.

Bij terugkerende of aanhoudende darmklachten is het bovendien belangrijk om niet alleen supplementen uit te proberen, maar te onderzoeken wat er werkelijk speelt.

Wat ik vooral wil dat je onthoudt

L-glutamine is zonder twijfel een interessant aminozuur.

Het lichaam gebruikt het op allerlei plaatsen en darmcellen behoren tot de cellen die glutamine actief kunnen benutten.

Dat verklaart waarom er zoveel onderzoek wordt gedaan naar glutamine en darmgezondheid.

Maar:

een belangrijke voedingsstof voor darmcellen is niet automatisch een noodzakelijk darmsupplement voor iedereen.

Klinisch onderzoek naar glutaminesuppletie en darmpermeabiliteit laat verschillende resultaten zien en is uitgevoerd bij uiteenlopende groepen en met uiteenlopende doseringen.

Daarom kijk ik liever naar de persoonlijke situatie en het totale voedings- en leefstijlpatroon dan glutamine standaard als oplossing voor darmklachten te presenteren.

Wil je persoonlijk kijken naar wat bij jou past?

Ik ben Annet van AGS-Orthomoleculair. In mijn begeleiding kijk ik samen met jou naar voeding, leefstijl en supplementen op een rustige en praktische manier.

Heb je vragen over L-glutamine of gebruik je verschillende supplementen voor je darmen en wil je meer overzicht? Dan kan ik met je meekijken naar voeding, leefstijl en de supplementen die je gebruikt.

Bij aanhoudende of onverklaarde darmklachten blijft medische beoordeling belangrijk.

Neem contact met mij op →

Conclusie

L-glutamine is een aminozuur dat het lichaam zelf kan produceren en dat daarnaast via eiwitrijke voeding beschikbaar komt. Het behoort tot de meest voorkomende vrije aminozuren in het lichaam en is betrokken bij verschillende metabole processen.

De relatie met darmgezondheid is biologisch interessant. Enterocyten en andere cellen in het maag-darmgebied kunnen glutamine gebruiken als belangrijke brandstof en bouwstof.

Dat betekent echter niet automatisch dat iedereen baat heeft bij een glutaminesupplement.

Onderzoek naar suppletie en darmpermeabiliteit laat een gemengd beeld zien en resultaten bij specifieke patiëntengroepen kunnen niet zomaar worden vertaald naar gezonde mensen of naar iedere vorm van darmklachten.

Daarom blijft voor mij het uitgangspunt hetzelfde: eerst de basis, daarna pas het supplement.

Een gevarieerd voedingspatroon, voldoende eiwitten en vezels, beweging, slaap, ontspanning en aandacht voor eventuele onderliggende oorzaken vormen samen een veel bredere basis voor darmgezondheid.

In de volgende blog van deze kennisbank gaan we naar een heel ander type eiwitgerelateerde stof: collageen.

Daar kijken we naar collageentype I, II en III, gehydrolyseerd collageen en collageenpeptiden. Want als er op een pot collageen staat, vertelt dat nog lang niet het hele verhaal.