Folaat versus foliumzuur

Wat is folaat?

Folaat is de natuurlijke vorm van vitamine B11 die voorkomt in voeding. Het is een wateroplosbare vitamine die betrokken is bij een groot aantal processen in het lichaam.

Folaat speelt onder andere een rol bij:

• de vorming van rode en witte bloedcellen;
• de normale celdeling;
• de DNA-synthese;
• de aminozuurstofwisseling;
• de normale werking van het immuunsysteem;
• de vermindering van vermoeidheid en moeheid.

Daarnaast werkt folaat nauw samen met vitamine B6 en vitamine B12 binnen verschillende stofwisselingsprocessen.

Wat is foliumzuur?

Foliumzuur is de synthetische vorm van vitamine B11.

Deze vorm komt van nature niet in voeding voor, maar wordt gebruikt in supplementen en soms toegevoegd aan verrijkte voedingsmiddelen.

Na opname moet foliumzuur eerst door het lichaam worden omgezet voordat het dezelfde functies kan vervullen als de actieve vormen van folaat.

Bij de meeste mensen verloopt deze omzetting zonder problemen, maar de snelheid waarmee dit gebeurt kan per persoon verschillen.

Wat is het verschil tussen folaat en foliumzuur?

Hoewel beide uiteindelijk bijdragen aan dezelfde vitaminevoorziening, bestaan er enkele belangrijke verschillen.

Folaat komt van nature voor in voeding en is ingebed in een complex van andere voedingsstoffen. Tijdens de vertering wordt het opgenomen en verder verwerkt door het lichaam.

Foliumzuur is een stabielere, synthetische vorm. Juist doordat deze stabiel is, wordt foliumzuur veel gebruikt in supplementen. Voordat het lichaam foliumzuur kan gebruiken, moet het echter eerst worden omgezet naar biologisch actieve vormen.

Dat betekent niet dat foliumzuur minder goed is, maar wel dat de verwerking anders verloopt dan bij natuurlijk folaat.

Welke rol speelt folaat in het lichaam?

Folaat ondersteunt verschillende belangrijke processen.

Ondersteunt de celdeling

Vrijwel iedere lichaamscel wordt regelmatig vervangen. Voor de aanmaak van nieuwe cellen is een goede DNA-synthese noodzakelijk.

Folaat draagt bij aan een normale celdeling en is daardoor belangrijk voor groei en ontwikkeling.

Draagt bij aan de vorming van rode bloedcellen

Folaat speelt een rol bij de normale bloedaanmaak.

Rode bloedcellen vervoeren zuurstof door het lichaam en zijn daarmee belangrijk voor de energievoorziening van organen en weefsels.

Ondersteunt het immuunsysteem

Folaat draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem.

Het lichaam maakt voortdurend nieuwe afweercellen aan. Ook hierbij speelt een normale celdeling een belangrijke rol.

Helpt vermoeidheid verminderen

Net als verschillende andere B-vitaminen draagt folaat bij aan de vermindering van vermoeidheid en moeheid.

Dit betekent niet dat folaat direct meer energie geeft, maar wel dat voldoende vitamine B11 belangrijk is voor een normale stofwisseling.

Speelt een rol bij de homocysteïnestofwisseling

Samen met vitamine B6 en vitamine B12 ondersteunt folaat een normale omzetting van homocysteïne.

Homocysteïne is een aminozuur dat tijdens de stofwisseling ontstaat. Wanneer folaat, vitamine B6 en vitamine B12 voldoende aanwezig zijn, kan dit aminozuur verder worden omgezet binnen de normale stofwisseling.

Deze samenwerking laat mooi zien dat B-vitaminen niet afzonderlijk functioneren, maar elkaar binnen het lichaam aanvullen.

Folaat tijdens de zwangerschap

Folaat krijgt extra aandacht rondom een zwangerschap.

Tijdens de eerste weken van de zwangerschap vinden veel belangrijke ontwikkelingsprocessen plaats. Daarom adviseren verschillende gezondheidsorganisaties vrouwen met een kinderwens om al vóór de zwangerschap te starten met een foliumzuursupplement en dit voort te zetten gedurende de eerste tien weken van de zwangerschap.

Dit advies is bedoeld als aanvulling op een gezonde en gevarieerde voeding.

Waar zit folaat in?

Folaat komt van nature voor in verschillende voedingsmiddelen.

Goede bronnen zijn onder andere:

• spinazie;
• boerenkool;
• broccoli;
• asperges;
• spruitjes;
• avocado;
• peulvruchten;
• sinaasappels;
• volkorenproducten;
• noten.

Folaat is gevoelig voor verhitting. Langdurig koken kan het gehalte in groenten verminderen. Door groenten kort te stomen of te roerbakken blijft vaak meer folaat behouden.

Hoeveel vitamine B11 heb je nodig?

Voor volwassenen geldt een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van ongeveer 300 microgram folaatequivalenten per dag.

Voor vrouwen met een kinderwens en tijdens de eerste tien weken van de zwangerschap geldt het advies om dagelijks 400 microgram foliumzuur als supplement te gebruiken, naast een gezonde voeding.

Wanneer krijgt folaat extra aandacht?

Binnen de orthomoleculaire voedingsleer wordt folaat regelmatig besproken bij onderwerpen zoals:

• zwangerschap;
• celdeling;
• homocysteïne;
• bloedvorming;
• energiestofwisseling;
• gezond ouder worden.

Daarnaast wordt folaat vrijwel altijd bekeken in samenhang met vitamine B6 en vitamine B12.

Folaat en supplementen

Supplementen bevatten meestal foliumzuur, maar steeds vaker wordt ook gekozen voor biologisch actieve folaatvormen, zoals 5-methyltetrahydrofolaat (5-MTHF).

Deze vorm hoeft minder omzettingsstappen te doorlopen voordat het lichaam ermee aan de slag kan.

In de orthomoleculaire praktijk wordt daarom soms gekozen voor een supplement met 5-MTHF. Welke vorm het meest geschikt is, hangt af van de persoonlijke situatie en het advies van een deskundige.

Een uitgebreide vergelijking tussen foliumzuur en actieve folaatvormen kan later nog een mooie verdiepingsblog binnen de kennisbank worden.

Waar let je op bij een folaatsupplement?

Wanneer je een supplement kiest, is het verstandig om op een aantal punten te letten.

Kijk bijvoorbeeld naar:

• de gebruikte vorm van vitamine B11;
• de dosering;
• een betrouwbare fabrikant;
• een overzichtelijke samenstelling;
• de combinatie met vitamine B6 en vitamine B12.

Omdat deze B-vitaminen nauw samenwerken, worden ze regelmatig gecombineerd in één supplement.

Conclusie

Folaat en foliumzuur behoren allebei tot vitamine B11, maar verschillen in herkomst en verwerking. Folaat is de natuurlijke vorm die voorkomt in voeding, terwijl foliumzuur de synthetische vorm is die veel wordt gebruikt in supplementen.

Beide vormen kunnen bijdragen aan de vitamine B11-status van het lichaam, maar de omzetting verloopt niet op dezelfde manier. Folaat speelt een belangrijke rol bij de celdeling, bloedvorming, het immuunsysteem en de normale homocysteïnestofwisseling. Daarnaast krijgt vitamine B11 extra aandacht rondom een zwangerschap.

In de volgende blog uit deze kennisbank lees je alles over vitamine B12 en ontdek je waarom deze vitamine zo belangrijk is voor het zenuwstelsel, de vorming van rode bloedcellen en de energiestofwisseling. Later in de kennisbank ga ik bovendien dieper in op de verschillende vormen van vitamine B12, zoals methylcobalamine, adenosylcobalamine, hydroxocobalamine en cyanocobalamine.