Selenium is een essentieel spoorelement dat een belangrijke rol speelt in verschillende lichaamsprocessen. Het draagt onder andere bij aan een normale werking van het immuunsysteem, de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress, een normale schildklierfunctie en het behoud van normaal haar en normale nagels.
Wie een seleniumsupplement wil gebruiken, ontdekt al snel dat er verschillende vormen verkrijgbaar zijn. Op etiketten kom je namen tegen zoals L-selenomethionine, seleniumgist, natriumseleniet en natriumselenaat.
Hoewel al deze verbindingen selenium leveren, verschillen ze in de manier waarop ze worden opgenomen, opgeslagen en verwerkt in het lichaam.
In deze blog leg ik uit wat deze verschillen zijn en waar je op kunt letten bij het kiezen van een seleniumsupplement.
Waarom bestaan er verschillende seleniumvormen?
Selenium komt van nature in verschillende chemische vormen voor.
Grofweg worden deze verdeeld in:
- organische seleniumverbindingen;
- anorganische seleniumverbindingen.
Beide leveren selenium, maar het lichaam verwerkt deze vormen op een verschillende manier.
Organisch en anorganisch selenium
Organisch selenium
Organische seleniumverbindingen zijn gekoppeld aan aminozuren.
Hieronder vallen onder andere:
- L-selenomethionine;
- seleniumgist;
- selenocysteïne (komt van nature in het lichaam voor).
Deze vormen lijken op de manier waarop selenium ook in voeding voorkomt.
Anorganisch selenium
Anorganische verbindingen bestaan uit minerale seleniumzouten, zoals:
- natriumseleniet;
- natriumselenaat.
Ook deze vormen kunnen door het lichaam worden benut, maar de verwerking verloopt anders dan bij organische verbindingen.
Wat is biologische beschikbaarheid?
Biologische beschikbaarheid beschrijft welk deel van een voedingsstof daadwerkelijk door het lichaam wordt opgenomen en benut.
Bij selenium spelen meerdere factoren een rol, waaronder:
- de gebruikte verbinding;
- de seleniumstatus;
- de voeding;
- de behoefte van het lichaam.
Hoewel organische vormen vaak een hogere biologische beschikbaarheid hebben, betekent dit niet automatisch dat ze in iedere situatie de beste keuze zijn.
L-selenomethionine
L-selenomethionine is een organische seleniumverbinding waarbij selenium is gebonden aan het aminozuur methionine.
Dit is één van de meest onderzochte vormen van selenium.
Na opname kan het lichaam L-selenomethionine deels opnemen in lichaamseiwitten als tijdelijke voorraad. Wanneer selenium later nodig is, kan deze voorraad weer worden aangesproken.
Kenmerken
- hoge biologische beschikbaarheid;
- goede opname;
- tijdelijke opslag mogelijk;
- veel toegepast in hoogwaardige supplementen.
Seleniumgist
Seleniumgist ontstaat door gist te laten groeien in een seleniumrijke omgeving.
Daardoor bevat de gist verschillende natuurlijke seleniumverbindingen, waarvan L-selenomethionine meestal het grootste deel vormt.
Omdat selenium in voeding eveneens in meerdere verbindingen voorkomt, kiezen sommige fabrikanten bewust voor seleniumgist.
Kenmerken
- natuurlijke mix van seleniumverbindingen;
- goede biologische beschikbaarheid;
- bevat meestal voornamelijk L-selenomethionine;
- veel toegepast in voedingssupplementen.
De exacte samenstelling kan verschillen per fabrikant.
Natriumseleniet
Natriumseleniet is een anorganische seleniumverbinding.
Na opname wordt deze vorm niet opgeslagen als selenomethionine, maar sneller gebruikt voor de aanmaak van verschillende selenoproteïnen.
Kenmerken
- anorganische vorm;
- goede opneembaarheid;
- nauwelijks tijdelijke opslag;
- wordt direct verwerkt binnen de seleniumstofwisseling.
Hierdoor verschilt natriumseleniet duidelijk van L-selenomethionine.
Natriumselenaat
Natriumselenaat is eveneens een anorganische seleniumverbinding.
Voordat deze vorm volledig kan worden benut, wordt zij eerst omgezet binnen de seleniumstofwisseling.
Qua uiteindelijke functie levert ook natriumselenaat selenium voor de vorming van selenoproteïnen.
Kenmerken
- anorganische verbinding;
- goede opneembaarheid;
- andere stofwisselingsroute dan organische vormen;
- minder gebruikt in voedingssupplementen dan selenomethionine.
Opslag van selenium
Een belangrijk verschil tussen de seleniumvormen is de mogelijkheid tot opslag.
Organische vormen, zoals L-selenomethionine, kunnen deels worden ingebouwd in lichaamseiwitten. Hierdoor ontstaat een tijdelijke voorraad selenium.
Anorganische vormen, zoals natriumseleniet, worden sneller gebruikt voor de aanmaak van selenoproteïnen en worden minder als reserve opgeslagen.
Dit verschil verklaart mede waarom organische seleniumverbindingen vaak een hogere biologische beschikbaarheid lijken te hebben.
Omzetting in het lichaam
Ongeacht de gebruikte verbinding moet selenium uiteindelijk worden omgezet naar biologisch actieve vormen die het lichaam kan gebruiken.
Deze actieve vormen worden verwerkt in verschillende selenoproteïnen, waaronder enzymen die betrokken zijn bij:
- de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress;
- een normale schildklierfunctie;
- een normale werking van het immuunsysteem.
Het uiteindelijke doel van alle seleniumverbindingen is dus hetzelfde: selenium beschikbaar maken voor deze lichaamsprocessen.
Welke seleniumvorm wordt vaak gekozen?
| Situatie | Vorm die vaak wordt gekozen |
|---|---|
| Dagelijkse aanvulling | L-selenomethionine |
| Hoogwaardige supplementen | L-selenomethionine of seleniumgist |
| Natuurlijke samenstelling | Seleniumgist |
| Specifieke toepassingen in onderzoek of medische voeding | Natriumseleniet |
| Minder vaak gebruikt in reguliere supplementen | Natriumselenaat |
Waar let je op bij een seleniumsupplement?
Niet alleen de dosering is belangrijk.
Let ook op:
- welke seleniumverbinding is gebruikt;
- de hoeveelheid selenium per dagdosering;
- de kwaliteit van de grondstoffen;
- onafhankelijke kwaliteitscontroles;
- de aanwezigheid van onnodige hulpstoffen;
- eventuele combinatie met andere nutriënten, zoals zink of jodium.
Houd je aan de aanbevolen dosering. Selenium is een spoorelement waarvan zowel een te lage als een langdurig te hoge inname onwenselijk kan zijn.
Veelgestelde vragen
Is organisch selenium beter dan anorganisch selenium?
Niet per definitie. Organische vormen zoals L-selenomethionine hebben over het algemeen een hogere biologische beschikbaarheid en kunnen tijdelijk worden opgeslagen. Anorganische vormen worden echter eveneens door het lichaam benut en hebben hun eigen toepassingen.
Waarom kiezen veel supplementen voor L-selenomethionine?
L-selenomethionine wordt goed opgenomen, is uitgebreid onderzocht en kan deels als tijdelijke reserve in het lichaam worden opgeslagen. Daarom wordt deze vorm vaak toegepast in voedingssupplementen.
Wat is het verschil tussen seleniumgist en L-selenomethionine?
L-selenomethionine is één specifieke seleniumverbinding. Seleniumgist bevat een natuurlijke mix van seleniumverbindingen, waarvan L-selenomethionine meestal het grootste deel uitmaakt.
Is meer selenium altijd beter?
Nee. Selenium is een essentieel spoorelement, maar langdurig hoge innames worden afgeraden. Houd je daarom altijd aan de aanbevolen dosering en gebruik supplementen als aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon.
Tot slot
Selenium is verkrijgbaar in verschillende organische en anorganische verbindingen. Hoewel alle vormen uiteindelijk selenium leveren, verschillen ze in opname, tijdelijke opslag en verwerking in het lichaam.
L-selenomethionine en seleniumgist worden veel gebruikt vanwege hun goede biologische beschikbaarheid en de mogelijkheid om selenium tijdelijk op te slaan. Natriumseleniet en natriumselenaat volgen een andere stofwisselingsroute en worden eveneens benut voor de vorming van biologisch actieve selenoproteïnen.
Kijk bij het kiezen van een supplement daarom niet alleen naar de dosering, maar ook naar de gebruikte seleniumvorm, de kwaliteit van het product en hoe deze aansluit bij jouw persoonlijke situatie.
Reactie plaatsen
Reacties