Zink, selenium en mannelijk welzijn

Wat is zink?

Zink is een essentieel spoorelement. Dat betekent dat het lichaam het niet zelf kan aanmaken en volledig afhankelijk is van voeding.

Het mineraal is betrokken bij meer dan 300 enzymatische processen en speelt onder andere een rol bij:

• de normale werking van het immuunsysteem;
• DNA- en RNA-synthese;
• celdeling;
• eiwitsynthese;
• wondgenezing;
• de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress;
• de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed.

Omdat het lichaam slechts een beperkte hoeveelheid zink kan opslaan, is een regelmatige aanvoer via voeding belangrijk.

Wat is selenium?

Selenium is eveneens een essentieel spoorelement en maakt onderdeel uit van verschillende zogenoemde selenoproteïnen. Deze eiwitten zijn betrokken bij uiteenlopende processen in het lichaam.

Selenium speelt onder andere een rol bij:

• de normale werking van het immuunsysteem;
• de normale schildklierfunctie;
• de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress;
• de instandhouding van normaal haar en normale nagels;
• de normale vorming van zaadcellen.

Hoewel selenium maar in kleine hoeveelheden nodig is, is het onmisbaar voor een goed functionerend lichaam.

Waarom zijn zink en selenium juist belangrijk voor mannen?

Binnen mannengezondheid krijgen deze mineralen extra aandacht omdat ze betrokken zijn bij processen die voor veel mannen belangrijk zijn, zoals hormonale gezondheid, vruchtbaarheid, spieropbouw en gezond ouder worden.

Het gaat daarbij niet om één specifieke functie, maar om een breed scala aan processen die elkaar beïnvloeden.

Zink en de normale testosteronspiegel

Een van de bekendste functies van zink is de bijdrage aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed.

Testosteron is het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon en speelt een rol bij onder andere:

• spiermassa;
• botgezondheid;
• energie;
• libido;
• de aanmaak van rode bloedcellen.

Dat betekent niet dat extra zink automatisch leidt tot hogere testosteronwaarden. Wanneer iemand voldoende zink binnenkrijgt, levert extra inname doorgaans geen extra effect op. Wel is voldoende zink belangrijk om deze normale lichaamsfunctie te ondersteunen.

De prostaat bevat opvallend veel zink

Een bijzonder gegeven is dat de prostaat één van de hoogste concentraties zink van het hele lichaam bevat.

Onderzoekers bestuderen al jarenlang waarom dit zo is. Hoewel nog niet alle mechanismen volledig zijn opgehelderd, lijkt zink betrokken te zijn bij verschillende processen die belangrijk zijn voor de normale werking van de prostaat.

Daarom wordt zink regelmatig genoemd binnen onderzoek naar prostaatgezondheid en mannelijk welzijn.

Selenium en de mannelijke vruchtbaarheid

Ook selenium krijgt veel aandacht binnen de mannelijke voortplanting.

Selenium draagt bij aan de normale vorming van zaadcellen en maakt onderdeel uit van verschillende antioxidatieve enzymen die zaadcellen helpen beschermen tegen oxidatieve stress.

Omdat zaadcellen relatief gevoelig zijn voor schade door vrije radicalen, wordt selenium vaak onderzocht binnen studies naar mannelijke vruchtbaarheid.

Selenium als onderdeel van het antioxidatieve systeem

Selenium is een bouwsteen van het enzym glutathionperoxidase.

Dit enzym behoort tot de belangrijkste antioxidatieve systemen van het lichaam en helpt cellen beschermen tegen oxidatieve stress.

Oxidatieve stress ontstaat wanneer de balans tussen vrije radicalen en antioxidanten verstoord raakt.

Omdat dit onderwerp veel aandacht krijgt binnen onderzoek naar veroudering, hartgezondheid en algemeen welzijn, wordt selenium vaak genoemd als belangrijk spoorelement.

Zink, spieren en een actieve leefstijl

Voor mannen die regelmatig sporten of fysiek actief zijn, speelt voeding een belangrijke rol bij herstel en spieronderhoud.

Zink draagt bij aan de normale eiwitsynthese en is betrokken bij de normale stofwisseling van macronutriënten. Daardoor krijgt het mineraal regelmatig aandacht binnen sportvoeding en een actieve leefstijl.

Uiteraard blijft een gevarieerd voedingspatroon de basis voor voldoende voedingsstoffen.

Selenium en de schildklier

Selenium ondersteunt de normale werking van de schildklier.

De schildklier produceert hormonen die betrokken zijn bij de stofwisseling, energiehuishouding en warmteproductie.

Omdat een goed werkende schildklier belangrijk is voor de algehele vitaliteit, wordt selenium vaak meegenomen binnen een bredere kijk op gezondheid.

Welke vormen van zink zijn er?

Zink is verkrijgbaar in verschillende verbindingen.

Veelgebruikte vormen zijn:

• zinkbisglycinaat;
• zinkpicolinaat;
• zinkcitraat;
• zinkgluconaat.

Binnen de orthomoleculaire voedingsleer krijgen organisch gebonden vormen, zoals zinkbisglycinaat en zinkpicolinaat, vaak de voorkeur vanwege hun goede biologische beschikbaarheid.

Welke vormen van selenium zijn er?

Ook selenium is verkrijgbaar in verschillende vormen.

De meest voorkomende zijn:

• L-selenomethionine – een organisch gebonden vorm die goed wordt opgenomen en tijdelijk kan worden opgeslagen in lichaamsweefsels.
• Natriumseleniet – een anorganische vorm die direct beschikbaar is voor verschillende stofwisselingsprocessen.

Beide vormen hebben hun eigen eigenschappen. In hoogwaardige supplementen wordt regelmatig gekozen voor L-selenomethionine vanwege de goede biologische beschikbaarheid.

Voedingsbronnen van zink

Zink komt van nature voor in verschillende voedingsmiddelen.

Denk onder andere aan:

• rundvlees;
• gevogelte;
• eieren;
• zuivel;
• schaal- en schelpdieren, zoals oesters;
• pompoenpitten;
• cashewnoten;
• peulvruchten;
• volkorenproducten.

Dierlijke bronnen bevatten zink doorgaans in een vorm die gemakkelijker wordt opgenomen dan plantaardige bronnen.

Voedingsbronnen van selenium

Ook selenium komt voor in uiteenlopende voedingsmiddelen.

Belangrijke bronnen zijn:

• paranoten;
• vis;
• schaal- en schelpdieren;
• eieren;
• gevogelte;
• volkorenproducten.

De hoeveelheid selenium in plantaardige voeding hangt sterk af van het seleniumgehalte van de bodem waarin gewassen groeien.

De orthomoleculaire visie

Binnen de orthomoleculaire voedingsleer wordt niet alleen gekeken naar afzonderlijke voedingsstoffen, maar naar het totaalplaatje.

Bij mannengezondheid wordt vaak aandacht besteed aan een combinatie van:

• zink;
• selenium;
• vitamine D;
• magnesium;
• omega 3-vetzuren;
• hoogwaardige eiwitten.

Daarnaast spelen leefstijlfactoren een belangrijke rol, zoals:

• voldoende slaap;
• regelmatige lichaamsbeweging;
• krachttraining;
• ontspanning;
• een gevarieerd voedingspatroon.

Juist de combinatie van voeding en leefstijl vormt de basis voor vitaliteit en gezond ouder worden.

Supplementen: een aanvulling op een gezonde leefstijl

Wanneer de voeding gevarieerd is, kunnen veel mensen voldoende zink en selenium via hun dagelijkse voeding binnenkrijgen.

In sommige situaties kan een supplement een praktische aanvulling zijn, bijvoorbeeld wanneer de voedingsinname beperkt is of wanneer iemand bewust extra aandacht wil besteden aan zijn voedingsstatus.

Bij het kiezen van een supplement is het verstandig om niet alleen naar de dosering te kijken, maar ook naar de gebruikte verbindingen en de kwaliteit van de grondstoffen.

Tot slot

Zink en selenium zijn twee essentiële spoorelementen die een belangrijke rol spelen binnen de mannengezondheid. Zink draagt onder andere bij aan de instandhouding van normale testosterongehalten en ondersteunt de normale eiwitsynthese, terwijl selenium betrokken is bij de normale vorming van zaadcellen, de schildklierfunctie en de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.

Samen met een gevarieerd voedingspatroon, voldoende beweging, slaap en een gezonde leefstijl vormen deze mineralen een belangrijke basis voor vitaliteit en gezond ouder worden. Niet omdat één voedingsstof het verschil maakt, maar omdat gezondheid altijd het resultaat is van een samenspel van vele factoren.