Buikvet, hormonen en gezondheid

Wat is buikvet?

Niet al het buikvet is hetzelfde. In de buik bevinden zich twee verschillende soorten vetweefsel, die allebei een andere functie hebben.

Onderhuids buikvet

Onderhuids vet ligt direct onder de huid. Het is het vet dat je kunt vastpakken wanneer je in je buik knijpt.

Dit vet heeft belangrijke functies:

• het slaat energie op;
• het beschermt tegen kou;
• het werkt als een schokdemper voor het lichaam;
• het produceert ook hormonen en signaalstoffen, maar in veel mindere mate dan visceraal vet.

Hoewel een grote hoeveelheid onderhuids vet gezondheidsrisico's kan geven, wordt het over het algemeen als minder schadelijk beschouwd dan diep gelegen buikvet.

Visceraal buikvet

Visceraal vet bevindt zich dieper in de buikholte en ligt rondom organen zoals de lever, darmen en alvleesklier.

In tegenstelling tot onderhuids vet is visceraal vet zeer metabool actief. Dat betekent dat het voortdurend stoffen afgeeft aan de rest van het lichaam.

Onderzoekers weten inmiddels dat visceraal vet onder andere invloed heeft op:

• ontstekingsprocessen;
• de gevoeligheid voor insuline;
• de vetstofwisseling;
• de bloeddruk;
• de hormoonhuishouding;
• de werking van lever en alvleesklier.

Daardoor wordt visceraal vet tegenwoordig niet meer gezien als een passieve energievoorraad, maar als een actief orgaan dat verschillende lichaamsprocessen kan beïnvloeden.

Waarom is visceraal vet minder gunstig?

Een kleine hoeveelheid visceraal vet is normaal en noodzakelijk. Het beschermt de organen en dient als energiereserve.

Problemen ontstaan wanneer de hoeveelheid visceraal vet toeneemt.

Visceraal vet produceert dan meer ontstekingsbevorderende signaalstoffen (cytokinen), terwijl de aanmaak van beschermende stoffen, zoals adiponectine, juist afneemt. Hierdoor kan een lichte, chronische ontstekingsreactie ontstaan. Dit wordt ook wel laaggradige ontsteking genoemd.

Daarnaast komen vrije vetzuren vanuit visceraal vet rechtstreeks via de poortader in de lever terecht. Hierdoor moet de lever harder werken en kan de gevoeligheid voor insuline afnemen. Dit kan bijdragen aan verstoringen van de bloedsuikerregulatie.

Deze processen worden in wetenschappelijk onderzoek in verband gebracht met een verhoogde kans op onder andere:

• insulineresistentie;
• type 2 diabetes;
• niet-alcoholische leververvetting (NAFLD);
• hart- en vaatziekten;
• een verhoogde bloeddruk;
• verstoringen van de hormoonbalans.

Waarom hebben mannen vaker last van visceraal vet?

Mannen slaan van nature gemakkelijker vet op rondom de buik, terwijl vrouwen vóór de overgang relatief meer vet opslaan rond heupen en dijen.

Door deze vetverdeling hebben mannen gemiddeld meer visceraal vet, waardoor het onderwerp buikvet binnen de mannengezondheid extra veel aandacht krijgt.

Na de overgang verandert ook bij vrouwen de vetverdeling vaak, waardoor de hoeveelheid visceraal vet eveneens kan toenemen.

Buikvet en testosteron

Binnen mannengezondheid wordt regelmatig gesproken over de relatie tussen buikvet en testosteron.

Onderzoek laat zien dat er een wisselwerking bestaat tussen:

• Hormoonhuishouding
• Lichaamssamenstelling
• Leefstijl

Hierdoor worden testosteron en buikvet vaak samen besproken.

Het is echter belangrijk om te beseffen dat hormonen slechts één onderdeel vormen van een groter geheel.

Waarom neemt buikvet vaak toe met de leeftijd?

Naarmate mensen ouder worden, veranderen verschillende processen in het lichaam.

Factoren die hierbij een rol kunnen spelen zijn:

Minder spiermassa

Spieren verbruiken energie.

Wanneer spiermassa afneemt, kan ook het energieverbruik veranderen.

Minder beweging

Veel volwassenen bewegen minder dan tijdens hun jongere jaren.

Veranderingen in hormonen

Leeftijdsgebonden veranderingen in hormonen kunnen invloed hebben op de lichaamssamenstelling.

Slaap en stress

Ook slaapkwaliteit en langdurige stress kunnen samenhangen met veranderingen in gewicht en vetverdeling.

De rol van voeding

Voeding speelt een belangrijke rol binnen een gezonde lichaamssamenstelling.

Binnen de orthomoleculaire voedingsleer wordt vaak aandacht besteed aan:

• Volwaardige voeding
• Voldoende eiwitten
• Groenten en fruit
• Gezonde vetten
• Vezels

Het doel is om het lichaam optimaal te voorzien van voedingsstoffen.

Buikvet en bloedsuiker

Buikvet wordt regelmatig besproken in relatie tot de stofwisseling.

Daarom krijgen onderwerpen zoals:

• Bloedsuikerbalans
• Insuline
• Insulineresistentie

veel aandacht binnen onderzoek naar gezondheid en lichaamsgewicht.

Deze processen zijn nauw met elkaar verbonden.

Stress en buikvet

Langdurige stress kan invloed hebben op verschillende systemen in het lichaam.

Het stresshormoon cortisol wordt vaak genoemd in relatie tot:

• Energie
• Eetgedrag
• Vetopslag
• Herstel

Daarom worden stressmanagement en ontspanning steeds vaker gezien als belangrijke onderdelen van een gezonde leefstijl.

Slaap en lichaamssamenstelling

Slaap speelt een belangrijke rol bij:

• Hormoonregulatie
• Herstel
• Energiehuishouding
• Eetlustregulatie

Chronisch slaaptekort kan invloed hebben op meerdere processen die betrokken zijn bij gezondheid en gewicht.

Daarom vormt slaap een belangrijke pijler binnen een gezonde leefstijl.

Beweging en spiermassa

Regelmatige beweging ondersteunt:

• Spiermassa
• Energieverbruik
• Mobiliteit
• Algemene gezondheid

Met name krachttraining krijgt veel aandacht binnen mannengezondheid vanwege de rol bij spierbehoud en lichaamssamenstelling.

De orthomoleculaire visie

Binnen de orthomoleculaire voedingsleer wordt buikvet niet als een op zichzelf staand probleem gezien.

Er wordt gekeken naar:

• Voeding
• Hormonen
• Bloedsuikerregulatie
• Stress
• Slaap
• Darmgezondheid
• Beweging
• Spiermassa

Omdat al deze factoren elkaar beïnvloeden, wordt altijd gekeken naar het grotere geheel.

Praktische aandachtspunten

Voor een gezonde leefstijl zijn onder andere belangrijk:

• Regelmatig bewegen
• Voldoende krachttraining
• Een volwaardig voedingspatroon
• Voldoende slaap
• Stressmanagement
• Behoud van spiermassa

Kleine dagelijkse gewoonten kunnen op lange termijn veel verschil maken.

Conclusie

Buikvet is meer dan alleen opgeslagen energie. Vooral visceraal vet wordt gezien als actief weefsel dat betrokken is bij verschillende processen in het lichaam.

Binnen mannengezondheid worden buikvet, hormonen, bloedsuiker, slaap, stress en spiermassa daarom vaak samen bekeken. Een gezonde leefstijl met aandacht voor voeding, beweging en herstel vormt daarbij een belangrijke basis.

In het volgende artikel bespreken we prostaatgezondheid en bekijken we welke leefstijlfactoren daarbij aandacht verdienen.