Voeding en ontstekingen

Wat bedoelen we met ontstekingsbevorderende voeding?

De term ontstekingsbevorderende voeding suggereert dat een voedingsmiddel na het eten rechtstreeks een schadelijke ontsteking veroorzaakt. Dat is meestal een te sterke vereenvoudiging.

Na iedere maaltijd vinden tijdelijke veranderingen plaats in de stofwisseling, hormoonhuishouding en afweercommunicatie. Dat zijn normale reacties. Ze zijn niet automatisch schadelijk.

Onderzoekers kijken daarom meestal niet alleen naar losse voedingsmiddelen, maar naar:

• langdurige voedingspatronen;
• veranderingen in ontstekingsmarkers;
• metabole gezondheid;
• lichaamsgewicht en vetverdeling;
• het risico op chronische aandoeningen;
• effecten bij specifieke patiëntengroepen.

Een voedingspatroon met veel groente, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten, vis en onverzadigde vetten hangt gemiddeld samen met gunstigere ontstekingswaarden.

Een patroon met veel sterk bewerkte producten, weinig vezels en structureel meer energie dan het lichaam verbruikt, hangt vaker samen met metabole ontregeling en hogere ontstekingsmarkers.

Een verband betekent echter niet automatisch dat één product de oorzaak is. Voedingsgewoonten maken deel uit van een groter leefpatroon.

Hoe kan voeding ontstekingsprocessen beïnvloeden?

Voeding kan via verschillende routes invloed hebben op de regulatie van ontstekingen. Deze processen lopen door elkaar heen en kunnen elkaar versterken.

Via de aanvoer van vetzuren

Vetzuren worden ingebouwd in celmembranen en kunnen dienen als grondstof voor signaalstoffen die bij ontstekingsprocessen betrokken zijn.

Vooral de omega 3-vetzuren EPA en DHA krijgen hierbij veel aandacht. Ze kunnen worden omgezet in stoffen die een rol spelen bij de regulatie en afronding van ontstekingsreacties.

Dit betekent niet dat omega 3 ontstekingen volledig uitschakelt. Het is één onderdeel van een complex regelsysteem.

Via de bloedsuikerregulatie

Koolhydraten worden tijdens de spijsvertering afgebroken tot onder andere glucose. Het hormoon insuline helpt vervolgens om glucose uit het bloed beschikbaar te maken voor cellen.

Koolhydraten en insuline zijn normale en noodzakelijke onderdelen van de stofwisseling. Een stijging van glucose na het eten is daarom niet automatisch ontstekingsbevorderend.

Bij langdurige metabole ontregeling, bijvoorbeeld bij insulineresistentie en diabetes type 2, kunnen verhoogde glucosewaarden wel samengaan met oxidatieve stress en veranderde ontstekingssignalen.

Het gaat daarom niet alleen om suiker of koolhydraten, maar onder andere om:

• de totale hoeveelheid;
• de voedingsbron;
• de aanwezigheid van vezels;
• de combinatie met eiwit en vet;
• de energiebalans;
• beweging;
• de persoonlijke glucoseregulatie.

Een volkoren boterham, een portie peulvruchten en een glas frisdrank bevatten allemaal koolhydraten, maar hebben een heel andere voedingswaarde en invloed op verzadiging.

Via de darmmicrobiota

Voedingsvezels uit onder andere groente, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten en zaden bereiken gedeeltelijk de dikke darm.

Daar kunnen bepaalde darmbacteriën deze vezels fermenteren. Bij dit proces ontstaan metabolieten, waaronder korteketenvetzuren zoals acetaat, propionaat en butyraat.

Deze stoffen zijn onder andere betrokken bij:

• de energievoorziening van darmcellen;
• de omgeving in de dikke darm;
• de darmbarrière;
• communicatie tussen darmcellen en afweercellen.

Vereenvoudigd ziet dit verband er zo uit:

vezelrijke voeding → darmmicrobiota → fermentatie → korteketenvetzuren → invloed op darmomgeving en afweercommunicatie

Het microbioom is echter een dynamisch ecosysteem. Eén voedingsmiddel “herstelt” de darmflora niet en een grote hoeveelheid vezels is niet voor iedereen direct goed te verdragen.

Bouw vezels geleidelijk op en drink voldoende, vooral wanneer je voeding momenteel weinig vezels bevat.

Via lichaamsvet en energiebalans

Vetweefsel is niet alleen een opslagplaats voor energie. Het is ook metabool actief en produceert verschillende hormoonachtige stoffen en signaalstoffen.

Vooral een grotere hoeveelheid vetweefsel rond de buikorganen kan samengaan met veranderingen in de ontstekingsregulatie. Bij mensen met overgewicht kan gewichtsverlies daarom soms gepaard gaan met een daling van ontstekingsmarkers zoals CRP.

Dit betekent niet dat ieder mens met overgewicht een ontstekingsziekte heeft. Ook mogen klachten niet automatisch aan het lichaamsgewicht worden toegeschreven.

Daarnaast kan te weinig eten herstel, spiermassa en weerstand juist onder druk zetten. Het doel is niet zo weinig mogelijk eten, maar een voedingspatroon dat voldoende energie en voedingsstoffen levert en past bij het lichaam en de activiteit.

Bestaat er een ontstekingsremmend dieet?

Er bestaat geen officieel dieet dat alle ontstekingen voorkomt of behandelt. Wel zijn er voedingspatronen die gemiddeld samenhangen met gunstigere gezondheidsuitkomsten en soms met lagere ontstekingsmarkers.

Het mediterrane voedingspatroon is hiervan het bekendste voorbeeld. Dit patroon bestaat in grote lijnen uit:

• veel groente en fruit;
• peulvruchten;
• volkoren graanproducten;
• noten en zaden;
• olijfolie als belangrijke vetbron;
• regelmatig vis;
• minder sterk bewerkte producten;
• beperkte hoeveelheden bewerkt vlees.

Het gaat niet om één mediterraan superfood. Waarschijnlijk draagt juist de combinatie van vezels, onverzadigde vetten, vitaminen, mineralen en plantaardige stoffen bij aan de gevonden effecten.

Ook een gezond Nederlands voedingspatroon kan deze kenmerken hebben. Je hoeft geen dure producten te kopen of uitsluitend mediterrane recepten te eten.

Havermout, volkorenbrood, bruine bonen, diepvriesgroente, appels, kool, wortels, walnoten en ingeblikte sardines kunnen net zo goed binnen een volwaardig voedingspatroon passen.

Groente en fruit

Groente en fruit leveren vezels, vitamine C, folaat, kalium en uiteenlopende plantaardige stoffen.

Planten maken onder andere polyfenolen en carotenoïden aan. Deze stoffen worden onderzocht vanwege hun invloed op oxidatieve en ontstekingsprocessen.

Het lichaam gebruikt oxidatieve reacties ook voor normale functies. Vrije radicalen zijn dus niet uitsluitend schadelijk en hoeven niet volledig te worden uitgeschakeld.

Een gevarieerde inname is belangrijker dan één specifiek product. Bessen zijn bijvoorbeeld gezond, maar niet noodzakelijk om een volwaardig voedingspatroon samen te stellen.

Praktische en betaalbare keuzes zijn onder andere:

• diepvriesgroente;
• groente uit blik of pot zonder veel toegevoegd zout;
• seizoensgroente;
• appels, bananen en peren;
• tomaten, wortels, kool en uien;
• ongezoete diepvriesvruchten.

Verschillende kleuren leveren verschillende voedingsstoffen, maar je hoeft niet bij iedere maaltijd een complete regenboog op je bord te leggen.

Vezels en volkorenproducten

Vezels ondersteunen de stoelgang, dragen bij aan verzadiging en dienen gedeeltelijk als voedingsbron voor de darmmicrobiota.

Goede bronnen zijn:

• volkorenbrood;
• havermout;
• zilvervliesrijst;
• volkorenpasta;
• aardappelen;
• peulvruchten;
• groente en fruit;
• noten en zaden.

Volkorenproducten bevatten naast vezels ook vitaminen, mineralen en andere plantaardige stoffen.

Wanneer iemand door een medische aandoening tijdelijk vezelarm moet eten, geldt uiteraard een ander advies. Bij ernstige darmklachten is het verstandig om niet zelfstandig steeds meer producten te schrappen, maar samen met een arts of diëtist naar de oorzaak te kijken.

Peulvruchten

Linzen, kikkererwten, bruine bonen, kidneybonen en spliterwten leveren een combinatie van plantaardige eiwitten, zetmeel, vezels, mineralen en verschillende bioactieve stoffen.

Ze kunnen vlees regelmatig vervangen en passen goed in soepen, stoofschotels, salades en pastasauzen.

Mensen die weinig peulvruchten gewend zijn, kunnen in het begin last krijgen van gasvorming. Begin daarom met kleine porties en bouw de hoeveelheid geleidelijk op.

Peulvruchten uit blik zijn een praktische keuze. Door ze af te spoelen, verwijder je een deel van het zout en de stoffen die in het vocht zijn opgelost.

Vetten: kijk naar bron en samenhang

Vet is noodzakelijk voor energie, celmembranen, hormoonachtige stoffen en de opname van vetoplosbare vitaminen.

Het is te eenvoudig om verzadigd vet altijd ontstekingsbevorderend en onverzadigd vet altijd ontstekingsremmend te noemen. Wel is het voor de cardiovasculaire gezondheid verstandig om een deel van de verzadigde vetten te vervangen door onverzadigde vetten.

Bronnen van onverzadigde vetten zijn onder andere:

• olijfolie;
• noten en zaden;
• avocado;
• zachte of vloeibare bereidingsvetten;
• vette vis.

Bij omega 3-vetzuren is vooral aandacht voor EPA en DHA uit vette vis en algenolie. Deze vetzuren zijn betrokken bij verschillende ontstekingsroutes, maar een omega 3-supplement is geen behandeling voor een onbekende of onbehandelde ontsteking.

Is suiker ontstekingsbevorderend?

Suiker wordt vaak aangewezen als directe oorzaak van ontstekingen. Die uitspraak vraagt om nuance.

Het lichaam kan glucose normaal verwerken en gebruikt het als energiebron. Een kleine hoeveelheid suiker veroorzaakt niet plotseling een chronische ontsteking.

Een hoge en frequente inname van producten met veel vrije suikers kan wel bijdragen aan:

• een hoge energie-inname;
• gewichtstoename;
• tandbederf;
• ongunstige bloedvetten;
• verstoring van de glucoseregulatie.

Vooral suikerhoudende dranken verzadigen weinig, terwijl ze snel veel suiker en energie leveren.

Het is daarom verstandig om frisdrank, energiedrank, snoep, koek en vergelijkbare producten te beperken. Dat betekent niet dat je nooit meer iets zoets mag eten.

Een voedingspatroon moet ook sociaal en praktisch vol te houden zijn. Af en toe taart eten binnen een verder volwaardig patroon heeft een andere betekenis dan dagelijks grote hoeveelheden suikerhoudende producten gebruiken.

Zijn sterk bewerkte voedingsmiddelen ontstekingsbevorderend?

Een hoge consumptie van sterk bewerkte voedingsmiddelen hangt in observationeel onderzoek samen met hogere ontstekingsmarkers en een groter risico op verschillende chronische aandoeningen.

Hierbij gaat het vaak om producten met een combinatie van:

• veel energie;
• weinig vezels;
• veel zout;
• vrije suikers;
• ongunstige vetzuursamenstelling;
• lage verzadigingswaarde.

Toch is “bewerkt” niet automatisch ongezond. Koken, invriezen, fermenteren, pasteuriseren en inblikken zijn ook vormen van bewerking.

Volkorenbrood, diepvriesgroente, yoghurt, tofu en peulvruchten uit blik zijn bewerkt, maar kunnen prima onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon.

De mate van bewerking is daarom niet het enige criterium. Kijk ook naar de samenstelling, voedingswaarde, portiegrootte en plaats van het product binnen het totale voedingspatroon.

Bovendien is veel onderzoek naar sterk bewerkte voeding observationeel. Daaruit blijkt een verband, maar niet altijd welk deel van het voedingspatroon het gevonden effect veroorzaakt.

Zijn gluten ontstekingsbevorderend?

Voor mensen met coeliakie veroorzaakt gluten een afweerreactie waarbij het slijmvlies van de dunne darm beschadigd raakt. Een strikt glutenvrij dieet is dan noodzakelijk.

Ook bij een bevestigde tarweallergie of sommige andere medische indicaties kan aanpassing nodig zijn.

Voor mensen zonder coeliakie of een andere vastgestelde overgevoeligheid is niet aangetoond dat het standaard vermijden van gluten ontstekingen voorkomt. Volkoren tarwe, rogge en gerst leveren juist vezels en voedingsstoffen.

Wie op eigen initiatief alle gluten schrapt, kan onbedoeld minder vezels, B-vitaminen en mineralen binnenkrijgen. Laat bij een vermoeden van coeliakie eerst onderzoek doen voordat je glutenvrij gaat eten. Een glutenvrij dieet kan de testuitslagen namelijk beïnvloeden.

Is zuivel ontstekingsbevorderend?

Ook zuivel wordt regelmatig op verbodenlijsten geplaatst. Voor de algemene bevolking is er geen overtuigend bewijs dat normale hoeveelheden zuivel automatisch ontstekingen veroorzaken.

Melk, yoghurt en kwark leveren onder andere eiwit, calcium, vitamine B2 en vitamine B12. Gefermenteerde producten zoals yoghurt bevatten daarnaast micro-organismen of fermentatieproducten.

Bij een koemelkeiwitallergie moet koemelkeiwit uiteraard worden vermeden. Lactose-intolerantie kan darmklachten geven, maar is geen allergie en veroorzaakt niet automatisch een systemische ontsteking.

Welke zuivelproducten en hoeveelheden goed worden verdragen, verschilt per persoon. Klachten vragen om gerichte beoordeling, niet automatisch om het langdurig schrappen van een volledige productgroep.

En hoe zit het met vlees?

Vlees is niet één voedingsmiddel. Onbewerkt kippenvlees, een mager stuk rundvlees, rookworst en salami verschillen sterk in samenstelling.

Vooral een hoge inname van bewerkt vlees wordt in voedingsrichtlijnen afgeraden. Bewerkt vlees bevat vaak veel zout en kan stoffen bevatten die tijdens verwerking zijn gevormd of toegevoegd.

Dat betekent niet dat iedere hap rood vlees onmiddellijk een ontstekingsreactie veroorzaakt.

Wie vlees eet, kan kiezen voor kleinere porties en regelmatig afwisselen met:

• peulvruchten;
• vis;
• eieren;
• tofu of tempeh;
• noten;
• andere volwaardige vleesvervangers.

De vervanging is belangrijk. Minder vlees eten en dit vervangen door peulvruchten heeft een andere voedingskundige uitwerking dan het vervangen door sterk bewerkte snacks.

Kruiden, specerijen en antioxidanten

Kruiden en specerijen zoals kurkuma, gember, knoflook, kaneel, oregano en rozemarijn bevatten verschillende plantaardige stoffen.

In laboratoriumonderzoek kunnen sommige van deze stoffen ontstekingsroutes beïnvloeden. De hoeveelheid die in een laboratorium wordt gebruikt, is echter niet altijd vergelijkbaar met wat je via een normale maaltijd binnenkrijgt.

Kruiden en specerijen zijn vooral een mooie manier om:

• smaak toe te voegen;
• met minder zout te koken;
• meer variatie aan te brengen;
• plantaardige stoffen binnen te krijgen.

Ze mogen niet worden gepresenteerd als vervanging voor medische behandeling. Een beetje kurkuma door het eten behandelt geen reuma, darmaandoening of infectie.

Supplementen met geconcentreerde kruidenextracten werken bovendien anders dan kruiden in voeding en kunnen bijwerkingen of wisselwerkingen met medicijnen geven.

Moet je nachtschades vermijden?

Tomaat, paprika, aubergine en aardappel behoren tot de nachtschadefamilie. Online wordt soms beweerd dat deze voedingsmiddelen ontstekingen of gewrichtsklachten veroorzaken.

Voor de algemene bevolking is daarvoor geen overtuigend bewijs. Deze voedingsmiddelen leveren juist vezels, vitaminen, mineralen en plantaardige stoffen.

Individuele intoleranties of allergieën kunnen voorkomen, maar dat is iets anders dan een algemene ontstekingsreactie bij iedereen.

Het langdurig vermijden van meerdere gezonde productgroepen zonder duidelijke reden maakt een voedingspatroon onnodig ingewikkeld en beperkt.

Voeding bij een bestaande ontstekingsziekte

Bij een vastgestelde ontstekingsziekte kan voeding een ondersteunende rol spelen. Welke aanpassingen passend zijn, hangt af van de aandoening, behandeling, klachten en voedingstoestand.

Bij een actieve darmontsteking kan iemand bijvoorbeeld tijdelijk andere vezels of structuren verdragen dan tijdens een rustige fase. Bij reumatoïde artritis blijven voldoende eiwit, energie en behoud van spiermassa belangrijk. Bij wondherstel kan de behoefte aan energie en eiwit juist toenemen.

Een algemeen “ontstekingsremmend dieet” is daarom niet voor iedere patiënt geschikt.

Voeding is een aanvulling op reguliere behandeling en geen vervanging voor ontstekingsremmende medicatie, antibiotica of andere medisch noodzakelijke zorg.

Praktisch eten met aandacht voor ontstekingsprocessen

Een gezond patroon hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Je kunt beginnen met kleine veranderingen die passen bij wat je nu eet.

Denk bijvoorbeeld aan:

• voeg bij de warme maaltijd een extra groente toe;
• kies vaker volkorenbrood, havermout of volkorenpasta;
• gebruik één of twee keer per week peulvruchten;
• eet wekelijks ongeveer 100 gram vis, bij voorkeur vette vis;
• gebruik een handje ongezouten noten;
• kies water, thee of koffie zonder suiker als standaarddrank;
• vervang een deel van boter en harde vetten door vloeibare of zachte vetten;
• gebruik fruit, yoghurt of noten als praktisch tussendoortje;
• beperk sterk bewerkte producten zonder ze volledig te verbieden.

Kijk vooral welke stap voor jou het meeste oplevert. Wanneer je weinig groente en vezels eet, is het waarschijnlijk zinvoller om daarmee te beginnen dan om dure poeders of supplementen te kopen.

Een praktisch voorbeeld van een dag

Een dag met aandacht voor een volwaardig voedingspatroon kan er bijvoorbeeld zo uitzien:

Ontbijt: havermout met yoghurt of een verrijkte plantaardige variant, fruit en wat walnoten.

Lunch: volkorenbrood met hummus, ei, hüttenkäse of vis, aangevuld met komkommer, tomaat of soep.

Tussendoor: fruit, ongezouten noten of yoghurt.

Avondmaaltijd: veel groente, een portie aardappelen of volkoren granen en een eiwitbron zoals peulvruchten, vis, kip, tofu of ei.

Dit is alleen een voorbeeld. Een gezond voedingspatroon kan op veel manieren worden samengesteld en moet passen bij cultuur, smaak, budget, gezondheid en dagelijkse routine.

Vergeet voldoende eiwit en energie niet

Bij gesprekken over ontstekingen ligt de nadruk vaak op wat iemand moet weglaten. Daardoor kan worden vergeten dat het lichaam voldoende voedingsstoffen nodig heeft voor herstel.

Eiwitten leveren aminozuren die nodig zijn voor onder andere:

• behoud en opbouw van spierweefsel;
• enzymen;
• afweercellen;
• transporteiwitten;
• wondherstel.

Vooral bij ziekte, herstel na een operatie, onbedoeld gewichtsverlies en op hogere leeftijd is voldoende eiwit belangrijk.

Ook te weinig energie kan nadelig zijn. Een zeer streng eliminatiedieet kan leiden tot tekorten, verlies van spiermassa en een lagere kwaliteit van leven.

Hoe snel kan voeding ontstekingswaarden veranderen?

Sommige veranderingen na een maaltijd vinden snel plaats. Veranderingen in lichaamsgewicht, glucoseregulatie, darmmicrobiota en langdurige ontstekingsmarkers kosten meestal meer tijd.

Verwacht daarom geen betrouwbaar effect van een driedaagse detox of één week zonder suiker.

Wanneer voeding invloed heeft, gebeurt dat meestal als onderdeel van een patroon dat langere tijd wordt gevolgd. Ook dan kan een bloedwaarde veranderen zonder dat dit automatisch betekent dat een ziekte is verdwenen.

Voeding kan gezondheid ondersteunen, maar is geen garantie tegen infecties, auto-immuunziekten of andere ontstekingsaandoeningen.

Veelgestelde vragen over voeding en ontstekingen

Welk voedingsmiddel werkt het sterkst ontstekingsremmend?

Er is geen afzonderlijk voedingsmiddel dat alle ontstekingen kan remmen. Het totale voedingspatroon is belangrijker dan één product. Groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, vis en onverzadigde vetten kunnen gezamenlijk bijdragen aan een gezond patroon.

Moet ik suiker volledig vermijden?

Nee. Een kleine hoeveelheid suiker binnen een verder volwaardig voedingspatroon veroorzaakt niet automatisch chronische ontstekingen. Het is wel verstandig om de inname van frisdrank, snoep, koek en andere producten met veel vrije suikers te beperken.

Veroorzaken gluten ontstekingen?

Bij coeliakie veroorzaakt gluten een schadelijke afweerreactie in de dunne darm. Zonder coeliakie, tarweallergie of een andere medische indicatie is het niet nodig om gluten standaard te vermijden.

Is zuivel ontstekingsbevorderend?

Voor de algemene bevolking is er geen overtuigend bewijs dat zuivel automatisch ontstekingen veroorzaakt. Bij een allergie, intolerantie of individuele klachten kan aanpassing wel nodig zijn.

Moet ik tomaat, paprika en aardappel vermijden?

Niet zonder duidelijke reden. Er is geen overtuigend bewijs dat nachtschades bij de algemene bevolking ontstekingen veroorzaken. Ze kunnen juist waardevolle voedingsstoffen leveren.

Zijn koolhydraten slecht bij ontstekingen?

Nee. Koolhydraten zijn een normale energiebron. De voedingsbron maakt verschil. Volkoren granen, peulvruchten, groente en fruit leveren naast koolhydraten ook vezels en voedingsstoffen.

Helpt een mediterraan voedingspatroon?

Onderzoek laat zien dat een mediterraan voedingspatroon bij sommige groepen kan samengaan met gunstigere ontstekingsmarkers. Het is geen medische behandeling, maar wel een bruikbaar voorbeeld van een volwaardig voedingspatroon.

Kan voeding mijn CRP verlagen?

Veranderingen in voedingspatroon, beweging en lichaamsgewicht kunnen bij sommige mensen samengaan met een daling van CRP. Een verhoogde CRP-waarde moet echter eerst medisch worden beoordeeld, omdat voeding niet iedere oorzaak kan oplossen.

Heb ik supplementen nodig voor een ontstekingsremmend effect?

Niet automatisch. Begin bij een volwaardig voedingspatroon. Supplementen kunnen soms een aanvulling zijn, maar hun effect verschilt per stof, dosering en persoon. Ze kunnen bovendien bijwerkingen en wisselwerkingen met medicijnen geven.

Hoe begin ik zonder mijn hele voeding om te gooien?

Kies één haalbare stap. Voeg bijvoorbeeld dagelijks een extra portie groente toe, vervang witbrood door volkorenbrood of eet wekelijks peulvruchten. Kleine veranderingen die je kunt volhouden zijn waardevoller dan een streng dieet dat na korte tijd niet meer past.

Wil je persoonlijk kijken naar wat bij jou past?

Ik ben Annet van AGS-Orthomoleculair. In mijn begeleiding kijk ik samen met jou naar voeding, leefstijl en supplementen op een rustige en praktische manier.

Wil je bewuster eten met aandacht voor ontstekingsprocessen, maar zie je door alle adviezen over suiker, gluten, zuivel, omega 3, vezels en supplementen niet meer goed waar je moet beginnen?

Dan kan ik met je meekijken naar je huidige voedingspatroon, leefstijl en supplementgebruik.

Niet om je een lange lijst met verboden producten of een ingewikkeld ontstekingsremmend protocol te geven. Wel om te kijken welke praktische veranderingen bij jou passen, hoe je voeding volwaardig blijft en wat je ook op langere termijn kunt volhouden.

Neem contact met mij op →

Tot slot

Voeding kan via verschillende routes invloed hebben op ontstekingsprocessen. Vetzuren worden gebruikt in celmembranen en signaalstoffen, vezels kunnen via de darmmicrobiota metabolieten opleveren en de totale energie-inname kan de metabole gezondheid beïnvloeden.

Het is echter niet terecht om losse voedingsmiddelen simpelweg als ontstekingsremmend of ontstekingsbevorderend te bestempelen.

Een overwegend volwaardig voedingspatroon met groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, vis en onverzadigde vetten biedt een goede basis. Daarbinnen blijft ruimte voor persoonlijke voorkeuren en af en toe een minder voedzame keuze.

Strenge verboden, detoxkuren en lange lijsten met voedingsmiddelen die iedereen zou moeten vermijden zijn meestal niet nodig. Kijk naar het grotere geheel en laat aanhoudende klachten of verhoogde ontstekingswaarden medisch beoordelen.