Wanneer kan bloedonderzoek inzicht geven?

Wanneer is bloedonderzoek zinvol?

Bloedonderzoek kan zinvol zijn wanneer er een medische aanleiding is.

Bijvoorbeeld wanneer:

• klachten langere tijd aanhouden;
• er sprake is van onverklaarbare vermoeidheid;
• er een verhoogd risico bestaat op een voedingstekort;
• een arts een tekort wil uitsluiten of bevestigen;
• de opname van voedingsstoffen mogelijk verminderd is;
• een behandeling of supplement wordt geëvalueerd.

Of bloedonderzoek nodig is, hangt altijd af van de persoonlijke situatie.

Waarom zegt één bloedwaarde niet alles?

Veel voedingsstoffen bevinden zich niet uitsluitend in het bloed.

Sommige worden grotendeels opgeslagen in:

• de lever;
• botten;
• spieren;
• lichaamscellen.

Daardoor kan een normale bloedwaarde soms samengaan met een minder optimale voorraad in het lichaam. Andersom betekent een afwijkende uitslag niet automatisch dat er sprake is van een ernstig tekort.

Daarom beoordeelt een arts laboratoriumuitslagen altijd in samenhang met het totaalbeeld.

Welke voedingsstoffen worden vaak onderzocht?

Afhankelijk van de klachten kan een arts verschillende vitamines en mineralen laten bepalen.

Vitamine D

Bij vitamine D wordt meestal de waarde van 25-hydroxyvitamine D (25(OH)D) gemeten.

Deze bloedwaarde geeft een goed beeld van de vitamine D-status.

Vitamine B12

Bij een vermoeden van een vitamine B12-tekort kan onder andere worden gekeken naar:

• vitamine B12;
• holo-transcobalamine (actief B12);
• methylmalonzuur (MMA);
• homocysteïne.

Welke bepalingen nodig zijn, hangt af van de situatie.

IJzer

De ijzerstatus wordt meestal beoordeeld aan de hand van meerdere bloedwaarden, zoals:

• ferritine;
• hemoglobine (Hb);
• transferrine;
• transferrineverzadiging.

Samen geven deze waarden een completer beeld dan één losse meting.

Foliumzuur

Ook foliumzuur kan via bloedonderzoek worden beoordeeld wanneer daarvoor een medische aanleiding bestaat.

Andere vitamines en mineralen

Afhankelijk van de klachten kunnen ook andere voedingsstoffen worden onderzocht, zoals:

• calcium;
• magnesium;
• zink;
• koper.

Voor sommige van deze voedingsstoffen heeft bloedonderzoek echter beperkingen.

Waarom zijn magnesium en zink moeilijker te beoordelen?

Van magnesium bevindt zich slechts ongeveer één procent in het bloed.

Ook zink bevindt zich grotendeels in lichaamscellen.

Daardoor weerspiegelen bloedwaarden niet altijd de totale hoeveelheid die in het lichaam aanwezig is.

Een normale bloedwaarde sluit daarom niet altijd uit dat de totale voedingsstofstatus minder optimaal is.

Wanneer is bloedonderzoek minder zinvol?

Niet iedere klacht vraagt direct om uitgebreid bloedonderzoek.

Algemene klachten zoals:

• vermoeidheid;
• spierpijn;
• hoofdpijn;
• concentratieproblemen;
• een laag energieniveau;

kunnen veel verschillende oorzaken hebben.

Vaak zal een arts daarom eerst vragen stellen over:

• voeding;
• leefstijl;
• slaap;
• stress;
• medicijngebruik;
• bestaande aandoeningen.

Pas daarna wordt beoordeeld of aanvullend onderzoek nodig is.

Kan een bloedonderzoek alle tekorten aantonen?

Nee.

Voor sommige voedingsstoffen geeft bloedonderzoek een betrouwbaar beeld.

Voor andere voedingsstoffen is aanvullend onderzoek of een bredere beoordeling nodig.

Daarom wordt een laboratoriumuitslag nooit los gezien van:

• de klachten;
• de medische voorgeschiedenis;
• het voedingspatroon;
• de leefstijl;
• eventueel ander onderzoek.

Moet je zelf bloedonderzoek laten doen?

Er zijn tegenwoordig verschillende commerciële testen verkrijgbaar.

Hoewel deze interessant kunnen lijken, is het belangrijk om te beseffen dat een uitslag zonder medische interpretatie soms tot onnodige zorgen of juist een verkeerd gevoel van zekerheid kan leiden.

Een arts kan beoordelen:

• welke onderzoeken passend zijn;
• welke waarden relevant zijn;
• hoe de uitslagen moeten worden geïnterpreteerd;
• of vervolgonderzoek nodig is.

Wat kun je zelf doen?

Wanneer je vermoedt dat je een tekort hebt, is het verstandig om eerst kritisch naar je leefstijl te kijken.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een gevarieerd voedingspatroon;
• voldoende groenten en fruit;
• volkorenproducten;
• voldoende eiwitrijke voeding;
• regelmatige beweging;
• voldoende slaap;
• aandacht voor stress en herstel.

Blijven klachten bestaan? Bespreek deze dan met een arts.

Veelgestelde vragen

Kan bloedonderzoek een vitamine- of mineralentekort aantonen?

Voor veel voedingsstoffen kan bloedonderzoek waardevolle informatie geven. Niet iedere vitamine of ieder mineraal is echter even goed via bloed te beoordelen.

Waarom worden meerdere bloedwaarden onderzocht?

Bij sommige voedingsstoffen, zoals ijzer en vitamine B12, geven meerdere bepalingen samen een betrouwbaarder beeld dan één losse bloedwaarde.

Is een normale bloedwaarde altijd voldoende?

Niet altijd. De uitslag moet altijd worden beoordeeld in combinatie met klachten, voeding, leefstijl en de medische voorgeschiedenis.

Kun je zelf een bloedtest doen?

Er bestaan commerciële bloedtesten. De uitslag daarvan moet echter zorgvuldig worden geïnterpreteerd. Bij klachten is het verstandig om een arts te raadplegen.

Tot slot

Bloedonderzoek kan waardevolle informatie geven wanneer er een vermoeden bestaat van een vitamine- of mineralentekort. Tegelijk vertelt een bloedwaarde niet altijd het hele verhaal. Sommige voedingsstoffen worden grotendeels opgeslagen in het lichaam en zijn daardoor minder eenvoudig te beoordelen.

Daarom kijkt een arts altijd naar het totaalplaatje: je klachten, voeding, leefstijl, medische voorgeschiedenis en de laboratoriumuitslagen samen. Op die manier ontstaat het meest betrouwbare beeld van je voedingsstofstatus en kan worden beoordeeld of verdere stappen nodig zijn.