Voeding versus supplementen

Waarom blijft voeding de basis?

Voeding bestaat uit veel meer dan alleen vitamines en mineralen.

Een gezonde maaltijd levert onder andere:

• eiwitten;
• gezonde vetten;
• koolhydraten;
• voedingsvezels;
• vitaminen;
• mineralen;
• antioxidanten;
• bioactieve plantenstoffen.

Deze voedingsstoffen werken samen binnen een gevarieerd voedingspatroon. Dat samenspel is niet volledig na te bootsen met losse supplementen.

Daarom adviseren onder andere het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad om voedingsstoffen in de eerste plaats uit voeding te halen.

Wat zijn voedingssupplementen?

Voedingssupplementen zijn producten die bedoeld zijn als aanvulling op de normale voeding.

Ze kunnen onder andere bestaan uit:

• vitaminen;
• mineralen;
• omega 3-vetzuren;
• kruidenextracten;
• aminozuren;
• probiotica;
• andere voedingsstoffen.

Supplementen zijn verkrijgbaar als capsules, tabletten, poeders, druppels, gummies of vloeistoffen.

Wanneer kan een supplement een aanvulling zijn?

Een supplement is niet voor iedereen noodzakelijk.

Er zijn echter situaties waarin een aanvulling passend kan zijn, bijvoorbeeld:

• wanneer via voeding onvoldoende van een voedingsstof wordt binnengekregen;
• bij een verhoogde behoefte;
• wanneer een arts of diëtist een supplement adviseert;
• wanneer er sprake is van een verminderde opname van bepaalde voedingsstoffen;
• bij specifieke voedingspatronen, zoals een veganistische leefstijl.

Voorbeelden zijn vitamine B12 bij een volledig plantaardig voedingspatroon of vitamine D voor groepen waarvoor de Gezondheidsraad een suppletieadvies geeft.

Wanneer is voeding meestal voldoende?

Voor veel gezonde volwassenen levert een gevarieerd voedingspatroon voldoende voedingsstoffen.

Een gezond voedingspatroon bestaat onder andere uit:

• voldoende groenten;
• fruit;
• volkorenproducten;
• peulvruchten;
• noten en zaden;
• zuivel of passende alternatieven;
• vis of andere eiwitbronnen;
• gezonde vetten.

Door gevarieerd te eten krijg je doorgaans een brede mix van voedingsstoffen binnen.

Supplementen vervangen geen gezonde leefstijl

Soms ontstaat het idee dat een supplement ongezonde gewoonten kan compenseren.

In werkelijkheid blijft een gezonde leefstijl de belangrijkste basis.

Denk bijvoorbeeld aan:

• voldoende slaap;
• regelmatige beweging;
• ontspanning;
• een gevarieerd voedingspatroon;
• niet roken;
• matig zijn met alcohol.

Supplementen kunnen deze leefstijlfactoren niet vervangen.

Is meer altijd beter?

Nee.

Meer is niet automatisch beter. Voor verschillende vitamines en mineralen zijn veilige bovengrenzen vastgesteld.

Een langdurig hoge inname van bepaalde voedingsstoffen kan juist ongewenste effecten hebben.

Voorbeelden zijn:

• te veel vitamine A;
• hoge doseringen vitamine D zonder medische begeleiding;
• langdurig hoge doseringen zink, waardoor de koperbalans kan worden beïnvloed;
• een overmatige inname van ijzer zonder vastgestelde behoefte.

Houd je daarom altijd aan de aanbevolen dosering op het etiket of het advies van een zorgverlener.

Waar let je op bij een supplement?

Niet alle supplementen zijn hetzelfde.

Bij het kiezen van een supplement kun je letten op:

• de gebruikte vorm van de voedingsstof;
• de hoeveelheid per dagdosering;
• de biologische beschikbaarheid;
• de aanwezigheid van onnodige hulpstoffen;
• onafhankelijke kwaliteitscontroles;
• een dosering die aansluit bij de aanbevelingen.

Een hogere dosering betekent niet automatisch een beter supplement.

Kun je meerdere supplementen combineren?

Dat kan vaak wel, maar het is verstandig om bewust te kijken naar de totale inname.

Sommige voedingsstoffen ondersteunen elkaar, terwijl andere elkaars opname kunnen beïnvloeden.

Voorbeelden zijn:

• vitamine D ondersteunt de opname en benutting van calcium;
• vitamine C verhoogt de opname van niet-heemijzer;
• langdurig hoge doseringen zink kunnen de opname van koper beïnvloeden;
• calcium kan de opname van ijzer tijdelijk verminderen wanneer beide tegelijkertijd in hoge doseringen worden ingenomen.

In mijn blog 'Mineralen combineren: welke versterken elkaar en welke concurreren?' lees je hier meer over.

Hoe weet je of je een supplement nodig hebt?

Dat verschilt per persoon.

Factoren die hierbij een rol spelen zijn onder andere:

• leeftijd;
• voedingspatroon;
• leefstijl;
• gezondheid;
• medicijngebruik;
• eventuele bloeduitslagen;
• de aanbevelingen van de Gezondheidsraad.

Bij twijfel kan een arts of diëtist helpen beoordelen of een supplement zinvol is.

Veelgestelde vragen

Is gezonde voeding beter dan supplementen?

Gezonde voeding vormt altijd de basis. Voeding levert een breed scala aan voedingsstoffen en andere natuurlijke stoffen die samen bijdragen aan een gezond voedingspatroon. Supplementen zijn bedoeld als aanvulling wanneer dat nodig is.

Heb je supplementen nodig als je gezond eet?

Niet altijd. Voor veel mensen is een gevarieerd voedingspatroon voldoende. Voor sommige groepen gelden wel officiële suppletieadviezen, bijvoorbeeld voor vitamine D of vitamine B12.

Zijn dure supplementen beter?

Niet per se. De kwaliteit hangt af van verschillende factoren, zoals de gebruikte vorm van de voedingsstof, de dosering en de kwaliteit van de grondstoffen. Een hogere prijs is geen garantie voor een beter product.

Kun je te veel vitamines of mineralen binnenkrijgen?

Ja. Voor verschillende voedingsstoffen bestaan veilige bovengrenzen. Daarom is het belangrijk om de aanbevolen dosering niet zonder reden te overschrijden.

Tot slot

Voeding en supplementen hoeven geen tegenpolen te zijn. Voor de meeste mensen vormt een gevarieerd voedingspatroon de basis van een goede gezondheid. Supplementen kunnen een waardevolle aanvulling zijn wanneer daar een duidelijke reden voor is, zoals een verhoogde behoefte, een verminderde opname of een officieel suppletieadvies.

Door eerst te kijken naar je voeding en leefstijl en daarna pas naar eventuele supplementen, maak je meestal de meest duurzame keuze voor je gezondheid.