Signalen van een zinktekort

Wat doet zink in het lichaam?

Zink is betrokken bij verschillende processen in het lichaam onder andere;

• een normale werking van het immuunsysteem;
• de instandhouding van een normale huid;
• de instandhouding van normaal haar;
• de instandhouding van normale nagels;
• een normale cognitieve functie;
• een normale vruchtbaarheid en voortplanting;
• een normaal gezichtsvermogen;
• een normale DNA-synthese;
• een normale eiwitsynthese;
• de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.

Door deze uiteenlopende functies is zink betrokken bij veel processen in het lichaam.

Hoe ontstaat een zinktekort?

Een zinktekort kan verschillende oorzaken hebben.

Mogelijke oorzaken zijn onder andere:

• een voeding met weinig zinkrijke producten;
• langdurig eenzijdige voeding;
• een verminderde opname door bepaalde aandoeningen van het maag-darmkanaal;
• een verhoogde behoefte in bepaalde levensfasen;
• langdurig gebruik van hoge doseringen zink zonder aandacht voor de koperbalans.

Vaak spelen meerdere factoren tegelijkertijd een rol.

Mogelijke signalen van een zinktekort

Een lage zinkstatus kan gepaard gaan met verschillende algemene signalen.

Mogelijke signalen zijn onder andere:

• een droge of gevoelige huid;
• broze nagels;
• dunner wordend haar;
• een verminderde eetlust;
• veranderingen in smaak of geur;
• langzamer herstel van de huid;
• vermoeidheid;
• een verminderde weerstand.

Deze signalen zijn niet specifiek voor een zinktekort en kunnen ook andere oorzaken hebben.

Waarom zijn de signalen vaak moeilijk te herkennen?

Zink speelt een rol bij veel verschillende lichaamsprocessen. Daardoor zijn de mogelijke signalen vaak algemeen.

Ook kunnen vergelijkbare klachten voorkomen bij andere voedingstekorten, langdurige stress, een eenzijdig voedingspatroon of bepaalde aandoeningen.

Daarom kan alleen op basis van klachten geen diagnose worden gesteld.

Wie loopt een groter risico op een zinktekort?

Sommige groepen besteden extra aandacht aan hun zinkinname.

Hieronder vallen onder andere:

• vegetariërs en veganisten;
• ouderen;
• mensen met bepaalde darmziekten;
• mensen met een eenzijdig voedingspatroon;
• mensen die langdurig hoge doseringen ijzer of calcium gebruiken zonder aandacht voor de totale mineralenbalans.

Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van een tekort, maar wel dat een gevarieerde voeding extra belangrijk is.

Zink uit voeding

Zink komt voor in zowel dierlijke als plantaardige voedingsmiddelen.

Goede bronnen zijn onder andere:

• rundvlees;
• schaal- en schelpdieren, zoals oesters;
• kaas;
• eieren;
• volkorenproducten;
• peulvruchten;
• noten;
• zaden.

De opname van zink uit dierlijke producten is doorgaans hoger dan uit plantaardige voeding, omdat bepaalde stoffen zoals fytaten de opname uit plantaardige producten gedeeltelijk kunnen verminderen.

Wanneer kan een supplement een aanvulling zijn?

Voor de meeste mensen vormt een gevarieerd voedingspatroon een goede basis.

In sommige situaties kan een zinksupplement een aanvulling zijn, bijvoorbeeld wanneer de inname via voeding onvoldoende is of wanneer een arts of andere zorgverlener dit adviseert.

Er bestaan verschillende vormen van zink, zoals zinkbisglycinaat, zinkpicolinaat, zinkcitraat en zinkgluconaat.

In mijn uitgebreide blog 'Zink bisglycinaat, picolinaat, citraat of gluconaat: welke vorm kies je?' lees je meer over de verschillen tussen deze verbindingen.

Waarom is de balans tussen zink en koper belangrijk?

Zink en koper maken deels gebruik van dezelfde opnameprocessen in de darm.

Bij langdurig gebruik van hoge doseringen zink kan de opname van koper afnemen. Daarom bevatten sommige zinksupplementen voor langdurig gebruik ook een kleine hoeveelheid koper.

In mijn aparte blog 'De balans tussen koper en zink' leg ik uitgebreider uit hoe deze wisselwerking werkt.

Kun je een zinktekort aantonen met bloedonderzoek?

Dat is niet altijd eenvoudig.

Slechts een klein deel van het zink bevindt zich in het bloed. De zinkwaarde kan bovendien worden beïnvloed door verschillende factoren, zoals ontstekingen of het tijdstip van afname.

Daardoor geeft een bloedwaarde niet altijd een volledig beeld van de totale zinkstatus.

Een arts beoordeelt de uitslag daarom altijd in combinatie met de klachten, voeding en medische voorgeschiedenis.

Kun je een zinktekort voorkomen?

Je kunt bijdragen aan een goede zinkstatus door:

• gevarieerd te eten;
• regelmatig zinkrijke voedingsmiddelen te gebruiken;
• voldoende eiwitrijke producten in de voeding op te nemen;
• langdurig hoge doseringen zink alleen te gebruiken wanneer dit passend is;
• aandacht te besteden aan een goede balans tussen verschillende mineralen.

Veelgestelde vragen

Hoe merk je een zinktekort?

Een zinktekort kan gepaard gaan met algemene signalen zoals veranderingen aan de huid, broze nagels, haaruitval, een verminderde eetlust of veranderingen in smaak en geur. Deze signalen zijn niet specifiek en kunnen ook andere oorzaken hebben.

Kun je voldoende zink uit voeding halen?

Ja. Voor de meeste mensen levert een gevarieerd voedingspatroon voldoende zink.

Kun je zelf vaststellen of je een zinktekort hebt?

Nee. De mogelijke signalen zijn algemeen en kunnen verschillende oorzaken hebben. Bij aanhoudende klachten kan een arts beoordelen of aanvullend onderzoek nodig is.

Is meer zink altijd beter?

Nee. Een langdurig hoge inname van zink is niet zonder risico en kan onder andere de koperbalans beïnvloeden. Houd je daarom aan de aanbevolen dosering van een supplement.

Tot slot

Een zinktekort ontstaat meestal geleidelijk en is niet altijd gemakkelijk te herkennen. Mogelijke signalen, zoals veranderingen aan de huid, haar of nagels, een verminderde eetlust of vermoeidheid, kunnen verschillende oorzaken hebben en zijn op zichzelf geen bewijs van een tekort.

Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende zinkrijke voedingsmiddelen vormt de beste basis voor een gezonde zinkstatus. Heb je langdurige klachten of twijfel je of je voldoende zink binnenkrijgt? Dan kan een arts of gekwalificeerde zorgverlener beoordelen of aanvullend onderzoek of een gerichte aanvulling passend is.