De darm-huid-as: wat is de relatie tussen darmen en huid?

Wat is de darm-huid-as?

Je darmen en je huid lijken misschien twee totaal verschillende organen. Toch staan ze voortdurend met elkaar in verbinding. Deze wisselwerking wordt de darm-huid-as genoemd.

Dat betekent niet dat darmbacteriën simpelweg vanuit de darmen naar de huid reizen. De communicatie verloopt via verschillende routes in het lichaam, waarbij onder andere het darmmicrobioom, de darmwand, het immuunsysteem en verschillende stofwisselings- en signaalstoffen betrokken zijn.

Je kunt de darm-huid-as daarom zien als een communicatienetwerk:

darmmicrobioom → darmwand → immuunsysteem en stofwisselingsproducten → bloedbaan → huid

Om te begrijpen hoe dit werkt, moeten we eerst kijken naar wat er in de darmen gebeurt.

Het darmmicrobioom: veel meer dan alleen bacteriën

In de darmen leven triljoenen micro-organismen, waaronder bacteriën, schimmels en andere microben. Samen worden deze het darmmicrobioom genoemd.

Deze micro-organismen leven niet zomaar in onze darmen. Ze zijn betrokken bij allerlei processen, waaronder:

• de afbraak van bepaalde voedingsbestanddelen;

• de productie van bepaalde vitamines;

• bescherming tegen ongewenste micro-organismen;

• ondersteuning van de darmbarrière;

• communicatie met het immuunsysteem;

• de productie van verschillende stofwisselingsproducten.

Juist die laatste punten zijn interessant wanneer we kijken naar de verbinding tussen darmen en huid.

Darmbacteriën kunnen namelijk stoffen produceren die lokaal in de darm werkzaam zijn, maar sommige stoffen kunnen na opname ook elders in het lichaam terechtkomen.

Hoe kunnen darmbacteriën invloed uitoefenen buiten de darm?

Een goed voorbeeld zijn korteketenvetzuren, ook wel SCFA's genoemd.

Wanneer bepaalde darmbacteriën voedingsvezels fermenteren, kunnen stoffen ontstaan zoals:

• butyraat;

• propionaat;

• acetaat.

Deze korteketenvetzuren zijn onder andere betrokken bij processen rondom de darmbarrière en het immuunsysteem.

Dat laat meteen zien waarom voldoende vezels belangrijk zijn: vezels zijn niet alleen belangrijk voor de stoelgang, maar vormen ook een voedingsbron voor bepaalde darmbacteriën.

Het darmmicrobioom kan daarnaast nog veel meer verschillende stoffen vormen of omzetten. Onderzoekers bestuderen hoe deze microbiële stofwisselingsproducten via verschillende routes invloed kunnen hebben op processen elders in het lichaam.

De darm is dus niet alleen een plek waar voeding wordt verteerd. Het is ook een omgeving waarin voortdurend allerlei biologisch actieve stoffen worden geproduceerd.

De darmwand: een belangrijke grens

De binnenkant van de darm vormt een enorm contactoppervlak tussen de inhoud van de darm en de rest van het lichaam.

De darmwand heeft daarbij een belangrijke taak.

Voedingsstoffen moeten vanuit de darm kunnen worden opgenomen, terwijl ongewenste micro-organismen en andere stoffen zoveel mogelijk buiten het lichaam moeten blijven.

Je kunt de darmwand daarom vergelijken met een zorgvuldig bewaakte grens: sommige stoffen mogen worden doorgelaten, andere juist niet.

De cellen van de darmwand zitten hiervoor nauw met elkaar verbonden. Daarnaast bevindt zich rondom de darm veel immuunweefsel.

Wanneer de samenstelling van het darmmicrobioom verandert of de darmbarrière wordt verstoord, kan ook de communicatie met het immuunsysteem veranderen.

En daarmee komen we bij een belangrijke verbinding met de huid.

De rol van het immuunsysteem binnen de darm-huid-as

Zowel de darm als de huid zijn belangrijke grensorganen.

De huid beschermt ons lichaam tegen invloeden van buitenaf. De darmwand doet iets vergelijkbaars met alles wat via voeding en drinken het spijsverteringskanaal binnenkomt.

Op beide plaatsen moet het immuunsysteem voortdurend bepalen waarop het wel en niet moet reageren.

Het darmmicrobioom speelt een rol in deze communicatie met het immuunsysteem. Bacteriën en de stoffen die zij produceren kunnen verschillende immuunprocessen beïnvloeden.

Daarbij kunnen signaalstoffen worden gevormd die niet uitsluitend in de darm actief zijn. Via de bloedbaan kunnen signalen en stofwisselingsproducten ook andere delen van het lichaam bereiken.

Daarom onderzoeken wetenschappers of veranderingen in het darmmicrobioom en de darmbarrière via het immuunsysteem en de stofwisseling invloed kunnen hebben op processen in de huid.

Dat is de kern van de darm-huid-as.

Het gaat dus niet om één directe verbinding tussen darm en huid, maar om meerdere communicatieroutes die elkaar beïnvloeden.

Darmflora en ontstekingsprocessen

Ontsteking klinkt vaak negatief, maar een ontstekingsreactie is in eerste instantie een normaal onderdeel van onze afweer.

Het lichaam gebruikt ontstekingsprocessen bijvoorbeeld om te reageren op beschadiging of ziekteverwekkers. Normaal gesproken wordt zo'n reactie ook weer afgeremd wanneer deze niet meer nodig is.

Het darmmicrobioom en de darmbarrière zijn betrokken bij de regulatie van verschillende immuun- en ontstekingsprocessen.

Onderzoekers bestuderen daarom wat er gebeurt wanneer de samenstelling van het darmmicrobioom verandert. Zo'n verandering wordt ook wel dysbiose genoemd.

Dysbiose betekent niet automatisch dat iemand ziek is. Het is bovendien lastig om precies te bepalen hoe een 'perfect' darmmicrobioom eruitziet, omdat de samenstelling sterk tussen mensen kan verschillen.

Wel worden veranderingen in het darmmicrobioom in onderzoek in verband gebracht met verschillende aandoeningen waarbij immuun- en ontstekingsprocessen een rol spelen.

Daaronder vallen ook verschillende huidproblemen.

Waarom voedingsstoffen óók belangrijk zijn voor de huid

Naast de communicatie via het microbioom en immuunsysteem hebben de darmen nog een veel directere functie: hier worden veel voedingsstoffen opgenomen.

De huid vernieuwt zich voortdurend en heeft daarvoor bouwstoffen nodig.

Voedingsstoffen die betrokken zijn bij het behoud van een normale huid zijn onder andere:

• vitamine A;

• vitamine C;

• zink;

• selenium;

• verschillende vetzuren;

• aminozuren uit eiwitten.

Vitamine C is bijvoorbeeld betrokken bij de normale vorming van collageen, terwijl zink bijdraagt aan het behoud van een normale huid.

Het gaat dus niet alleen om wat je eet, maar uiteindelijk ook om wat via het spijsverteringsstelsel beschikbaar komt voor het lichaam.

Binnen een brede voedingskundige benadering is het daarom logisch om bij huidgezondheid niet uitsluitend naar huidverzorging te kijken, maar ook naar voeding en spijsvertering.

Welke huidproblemen worden onderzocht binnen de darm-huid-as?

De darm-huid-as is een relatief jong onderzoeksgebied. Dat betekent dat er interessante verbanden worden gevonden, maar dat nog lang niet altijd duidelijk is wat oorzaak en gevolg is.

Een afwijkend darmmicrobioom kan bijvoorbeeld bijdragen aan bepaalde processen, maar ziekte, medicatie, voeding en leefstijl kunnen op hun beurt óók het darmmicrobioom veranderen.

Toch zijn er verschillende huidproblemen waarbij de relatie met de darmen regelmatig wordt onderzocht.

Acne

Bij acne spelen meerdere factoren een rol, waaronder hormonen, talgproductie, verhoorning van de huid, bacteriën en ontstekingsprocessen.

Daarnaast wordt onderzocht welke rol voeding en het darmmicrobioom kunnen spelen.

Ook de bloedsuikerregulatie krijgt hierbij aandacht. Voeding met een hoge glycemische belasting kan invloed hebben op insuline en andere hormonale signaalroutes die betrokken zijn bij talgproductie en huidprocessen.

De darm is dus zeker niet de enige factor bij acne, maar kan onderdeel zijn van een groter geheel.

Eczeem

Bij eczeem speelt een verstoorde huidbarrière een belangrijke rol. Daarnaast is het immuunsysteem betrokken.

Omdat het darmmicrobioom nauw samenwerkt met het immuunsysteem, wordt onderzocht of verschillen in het darmmicrobioom samenhangen met het ontstaan of verloop van bepaalde vormen van eczeem.

Vooral de ontwikkeling van het microbioom op jonge leeftijd krijgt hierbij veel aandacht.

Rosacea

Rosacea wordt gekenmerkt door onder andere roodheid, zichtbare bloedvaatjes en soms ontstekingsachtige huidreacties.

Ook hierbij wordt gekeken naar mogelijke verbindingen met de darm.

Onderzoekers hebben bijvoorbeeld gekeken naar het voorkomen van bepaalde maag-darmaandoeningen en veranderingen in het microbioom bij mensen met rosacea.

Dat betekent niet dat rosacea simpelweg 'uit de darm komt'. Het laat vooral zien dat de mogelijke relatie tussen darm en huid interessant genoeg is om verder te onderzoeken.

Gevoelige en onrustige huid

Niet iedere gevoelige of onrustige huid heeft een medische aandoening als oorzaak.

Weersomstandigheden, cosmetica, hormonen, stress, slaap, voeding en leefstijl kunnen allemaal invloed hebben op hoe de huid eruitziet en aanvoelt.

Daarom is het belangrijk om huidproblemen niet automatisch aan de darmen toe te schrijven.

De darm-huid-as betekent juist dat we naar meerdere systemen tegelijk kijken.

Voeding voor een gezond darmmicrobioom

Een van de belangrijkste manieren waarop we zelf invloed kunnen uitoefenen op onze darmomgeving is via voeding.

Vooral de variatie in plantaardige voeding is interessant.

Vezels uit verschillende voedingsmiddelen kunnen door verschillende darmbacteriën worden gebruikt. Daarom is variatie belangrijker dan uitsluitend zoveel mogelijk van één soort vezel eten.

Denk bijvoorbeeld aan:

• groenten;

• fruit;

• peulvruchten;

• volkoren granen;

• noten;

• zaden.

Ook gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir en zuurkool kunnen onderdeel zijn van een gevarieerd voedingspatroon.

Daarnaast leveren vette vis, noten, zaden en andere onbewerkte voedingsmiddelen voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de algemene gezondheid.

Een gezond voedingspatroon voor de darm-huid-as draait daarom niet om één wondermiddel, maar vooral om variatie, voldoende vezels en een goede voedingsstoffenvoorziening.

Hoe zit het met probiotica?

Probiotica zijn levende micro-organismen die, wanneer ze in voldoende hoeveelheden worden toegediend, een gezondheidseffect kunnen hebben.

Hierbij is één ding belangrijk:

de ene probioticastam is de andere niet.

Onderzoek naar een bepaalde bacteriestam kan niet automatisch worden gebruikt om te zeggen dat iedere probioticum hetzelfde effect heeft.

Wetenschappers onderzoeken specifieke probioticastammen onder andere in relatie tot darmgezondheid, immuunprocessen en bepaalde huidproblemen.

De resultaten zijn interessant, maar verschillen per stam, dosering en onderzochte groep.

Een probioticum moet daarom niet worden gezien als een algemene oplossing voor huidproblemen.

Ook stress verbindt de darmen met de huid

De darm-huid-as staat niet op zichzelf.

Eigenlijk bestaat er een nog groter communicatienetwerk tussen darmen, hersenen, immuunsysteem en huid.

Bij stress worden hormonen en signaalstoffen geproduceerd die invloed kunnen hebben op verschillende lichaamsprocessen. Veel mensen herkennen bijvoorbeeld dat langdurige spanning samengaat met veranderingen in de spijsvertering.

Tegelijkertijd kan stress invloed hebben op de huid.

Daardoor kan stress op meerdere plaatsen binnen de darm-huid-as aangrijpen.

En wat doet slaap?

Tijdens de slaap vinden belangrijke herstel- en regulatieprocessen plaats.

Langdurig slaaptekort kan onder andere invloed hebben op:

• hormonale processen;

• glucosehuishouding;

• immuunfunctie;

• eetlust;

• stressregulatie.

Een goede nachtrust is daarom geen losstaande 'huidtip', maar onderdeel van de omstandigheden waarin het lichaam zijn normale herstelprocessen uitvoert.

Wat kun je zelf doen om de darm-huid-as te ondersteunen?

Er bestaat geen voedingsmiddel of supplement waarmee je de darm-huid-as simpelweg kunt 'repareren'.

Een sterke basis begint bij de leefstijl als geheel.

Eet gevarieerd en vezelrijk. Verschillende plantaardige voedingsmiddelen leveren verschillende soorten vezels die als voedingsbron kunnen dienen voor darmbacteriën.

Zorg voor voldoende eiwitten. Eiwitten leveren aminozuren die nodig zijn voor de opbouw en het onderhoud van lichaamsweefsels.

Kies voor gezonde vetten. Vetzuren zijn belangrijke onderdelen van celmembranen en horen thuis in een volwaardig voedingspatroon.

Beperk ultrabewerkte voeding. Niet omdat één bewerkt product de darmflora 'vernietigt', maar omdat een voedingspatroon dat voornamelijk uit ultrabewerkte producten bestaat vaak minder vezels en minder variatie bevat.

Beweeg regelmatig. Beweging ondersteunt de algemene metabole gezondheid en wordt ook onderzocht in relatie tot het darmmicrobioom.

Besteed aandacht aan stress en herstel. De hersenen, darmen en huid reageren allemaal op stresssignalen.

Prioriteer slaap. Voldoende slaap ondersteunt verschillende herstel- en regulatieprocessen in het lichaam.

En misschien wel het belangrijkste:

kijk naar het grotere geheel.

Een huidprobleem betekent niet automatisch dat er iets mis is met de darmen. Andersom betekent een gezonde darmflora ook niet automatisch een perfecte huid.

Wil je persoonlijk kijken naar wat bij jou past?

Ik ben Annet van AGS-Orthomoleculair. In mijn begeleiding kijk ik samen met jou naar voeding, leefstijl en supplementen op een rustige en praktische manier.

Heb je na het lezen van deze blog vragen of wil je meer overzicht in jouw situatie? Dan kun je gerust contact met mij opnemen.

Neem contact met mij op →

Conclusie: de huid staat niet los van de rest van het lichaam

De darm-huid-as laat mooi zien hoe sterk verschillende systemen in ons lichaam met elkaar verweven zijn.

Darmbacteriën helpen voedingsbestanddelen afbreken en produceren daarbij verschillende stofwisselingsproducten. De darmwand bepaalt welke stoffen worden opgenomen en vormt tegelijkertijd een belangrijke barrière. Rondom die darm bevindt zich een groot deel van het immuunsysteem.

Via stofwisselingsproducten, immuunsignalen en de bloedbaan kunnen processen die in en rond de darm plaatsvinden uiteindelijk samenhangen met processen elders in het lichaam, waaronder de huid.

Daarmee wordt ook duidelijk waarom de darm-huid-as geen simpele rechte lijn is:

slechte darmen → slechte huid

Zo eenvoudig werkt het niet.

Het is een netwerk waarin voeding, darmmicrobioom, darmbarrière, immuunsysteem, stofwisseling, stress, slaap en huid elkaar op verschillende manieren kunnen beïnvloeden.

Juist daarom is het bij huidgezondheid interessant om niet alleen te kijken naar wat je óp de huid smeert, maar ook naar de omstandigheden die het lichaam van binnenuit ondersteunen.