Insuline en vetopslag

Wat is insuline ook alweer?

Insuline is een hormoon dat wordt geproduceerd door de pancreas, ook wel de alvleesklier genoemd.

Na een maaltijd stijgt de hoeveelheid glucose in het bloed. De pancreas reageert hierop door insuline af te geven.

Vervolgens helpt insuline glucose vanuit het bloed naar de lichaamscellen te transporteren, waar deze kan worden gebruikt als energiebron.

Zonder insuline zou glucose minder efficiënt beschikbaar komen voor de cellen.

Waarom maakt het lichaam insuline aan?

Het lichaam probeert voortdurend een stabiele bloedsuikerspiegel te behouden.

Wanneer glucose na een maaltijd in het bloed terechtkomt, helpt insuline om deze glucose naar de juiste bestemming te brengen.

Hierbij kan glucose:

• direct worden gebruikt als brandstof
• tijdelijk worden opgeslagen in spieren
• tijdelijk worden opgeslagen in de lever
• worden gebruikt binnen andere energieprocessen

Insuline speelt dus een belangrijke rol in de verdeling van beschikbare energie.

Energie eerst gebruiken, daarna opslaan

Het lichaam werkt efficiënt.

Wanneer er energie beschikbaar komt uit voeding, wordt deze eerst gebruikt voor dagelijkse activiteiten en lichaamsprocessen.

Wanneer er meer energie beschikbaar is dan direct nodig is, kan het lichaam een deel opslaan voor later gebruik.

Dat geldt niet alleen voor koolhydraten, maar ook voor vetten en in bepaalde situaties voor overtollige energie uit andere voedingsstoffen.

Deze opslagfunctie is een normaal onderdeel van de menselijke stofwisseling.

De rol van glycogeen

Voordat energie als vet wordt opgeslagen, beschikt het lichaam over andere opslagmogelijkheden.

Een deel van de glucose wordt opgeslagen als glycogeen in:

• de lever
• de spieren

Deze glycogeenvoorraden dienen als een soort energiereserve die later weer gebruikt kan worden wanneer het lichaam extra brandstof nodig heeft.

Pas wanneer deze systemen voldoende gevuld zijn en er langdurig meer energie beschikbaar is dan wordt verbruikt, neemt energieopslag verder toe.

Waarom wordt insuline gekoppeld aan vetopslag?

Insuline is betrokken bij processen die energieopslag mogelijk maken.

Daarom wordt het hormoon vaak genoemd wanneer het over vetweefsel gaat.

Het is echter belangrijk om te begrijpen dat vetopslag een normale biologische functie is.

Vetweefsel vervult namelijk verschillende belangrijke taken:

• energieopslag
• isolatie
• bescherming van organen
• productie van signaalstoffen

Het lichaam slaat energie niet op om problemen te veroorzaken, maar juist als overlevingsmechanisme.

Is insuline de oorzaak van gewichtstoename?

Deze vraag wordt vaak gesteld.

In werkelijkheid ontstaat gewichtstoename meestal door een combinatie van factoren.

Denk bijvoorbeeld aan:

• langdurige energie-overschotten
• weinig beweging
• slaaptekort
• stress
• hormonale factoren
• genetische aanleg
• leefstijlgewoonten

Insuline speelt een rol binnen dit geheel, maar vormt zelden de enige verklaring.

Het lichaam is veel complexer dan één enkel hormoon.

Koolhydraten en insuline

Omdat koolhydraten worden omgezet in glucose, hebben ze invloed op de afgifte van insuline.

Dat betekent echter niet dat koolhydraten per definitie ongunstig zijn.

Veel voedzame voedingsmiddelen bevatten van nature koolhydraten, zoals:

• groenten
• fruit
• peulvruchten
• volkoren granen

Deze voedingsmiddelen leveren daarnaast vezels, vitamines, mineralen en andere belangrijke voedingsstoffen.

Daarom is de kwaliteit van koolhydraten vaak belangrijker dan het simpelweg vermijden ervan.

De invloed van eiwitten

Ook eiwitten spelen een rol binnen de energiehuishouding.

Eiwitten dragen bij aan het behoud van spiermassa en zorgen vaak voor een langduriger verzadigd gevoel.

Daarnaast vragen eiwitten relatief veel energie om verwerkt te worden.

Hierdoor krijgen eiwitrijke maaltijden vaak aandacht binnen programma's gericht op gewichtsmanagement.

In een volgende blog ga ik dieper in op de relatie tussen eiwitten en verzadiging.

Beweging maakt verschil

Lichaamsbeweging beïnvloedt de manier waarop het lichaam energie gebruikt.

Tijdens beweging nemen spieren glucose op en gebruiken deze als brandstof.

Regelmatige activiteit draagt daarnaast bij aan het behoud van spiermassa, wat weer invloed heeft op het energieverbruik.

Daardoor vormt beweging een belangrijke schakel binnen een gezonde stofwisseling.

Stress en hormonen

Wanneer het lichaam langdurig onder spanning staat, worden verschillende hormonale systemen actief.

Stress beïnvloedt niet alleen hoe iemand zich voelt, maar kan ook invloed hebben op:

• eetgedrag
• slaap
• energiegebruik
• herstelprocessen

Daarom wordt gewichtsmanagement steeds vaker bekeken vanuit een brede leefstijlbenadering.

Waarom bloedsuikerbalans belangrijk blijft

Een stabiele bloedsuikerbalans ondersteunt een gelijkmatige energievoorziening gedurende de dag.

Veel mensen merken dat maaltijden met voldoende:

• eiwitten
• vezels
• gezonde vetten

langer verzadigen dan maaltijden die voornamelijk bestaan uit sterk bewerkte producten.

Hierdoor ontstaat vaak een stabielere energiebalans.

Gewicht draait om meer dan één hormoon

Binnen de wetenschap wordt steeds duidelijker dat gewicht wordt beïnvloed door een samenspel van factoren.

Onder andere:

• voeding
• hormonen
• beweging
• slaap
• stress
• spiermassa
• genetische factoren

werken voortdurend samen.

Juist daarom bestaat er zelden één simpele verklaring voor gewichtsverandering.

Verzadiging

Wanneer mensen proberen af te vallen, ontstaat vaak de vraag hoe ze langer verzadigd kunnen blijven tussen maaltijden door.

Daarbij komen eiwitten regelmatig naar voren.

Eiwitten worden namelijk vaak genoemd vanwege hun rol binnen spierbehoud, herstel en verzadiging.

In de volgende blog ga ik dieper in op eiwitten en waarom ze zo'n belangrijke plaats innemen binnen voeding en gewichtsmanagement.

Tot slot

Insuline is een essentieel hormoon dat helpt bij het transporteren, gebruiken en opslaan van energie. Hoewel het betrokken is bij processen rondom vetopslag, is gewichtstoename vrijwel altijd het resultaat van een combinatie van factoren.

Voeding, beweging, slaap, stress en hormonen beïnvloeden elkaar voortdurend. Daarom wordt binnen de orthomoleculaire voedingsleer steeds vaker gekeken naar het totaalplaatje in plaats van naar één afzonderlijk hormoon.

In de volgende blog bekijken we waarom eiwitten zo belangrijk zijn voor verzadiging, spierbehoud en een gezonde stofwisseling.