Enzymen: de onmisbare katalysatoren achter vertering, energie en gezondheid

Wat zijn enzymen?

Enzymen zijn gespecialiseerde eiwitten die chemische reacties versnellen. Daarom worden ze ook wel biologische katalysatoren genoemd.

Het menselijk lichaam bevat duizenden verschillende enzymen. Elke seconde vinden miljoenen enzymatische reacties plaats zonder dat we daar iets van merken.

Enzymen spelen onder andere een rol bij:

• de vertering van voeding;
• energieproductie;
• hormoonvorming;
• neurotransmitters;
• ontgiftingsprocessen;
• immuunreacties;
• herstel van weefsels;
• celvernieuwing;
• antioxidatieve bescherming.

Een eenvoudige vergelijking:

• Vitamines, mineralen en aminozuren zijn de bouwstoffen.
• Enzymen zijn de vakmensen die met deze bouwstoffen werken.

Waarom zijn enzymen zo belangrijk?

Voedingsstoffen kunnen pas gebruikt worden wanneer ze voldoende zijn afgebroken en verwerkt.

Enzymen zorgen ervoor dat:

• eiwitten worden omgezet in aminozuren;
• vetten worden afgebroken tot vetzuren;
• koolhydraten worden omgezet in kleinere suikers;
• voedingsstoffen beschikbaar komen voor opname.

Daarnaast zijn enzymen betrokken bij:

• ATP-productie in de mitochondriën;
• hormoonomzettingen;
• neurotransmitters;
• ontgiftingsroutes in de lever;
• herstelprocessen.

De belangrijkste soorten enzymen

Amylase

Amylase helpt bij de afbraak van koolhydraten en zetmeel.

Komt onder andere voor in:

• speeksel;
• pancreasenzymen;
• spijsverteringssupplementen.

Protease

Protease helpt bij de afbraak van eiwitten tot aminozuren.

Dit enzym is belangrijk voor:

• eiwitvertering;
• opname van aminozuren;
• herstelprocessen.

Lipase

Lipase ondersteunt de afbraak van vetten.

Dit enzym werkt nauw samen met galzouten die door de lever worden geproduceerd en in de galblaas worden opgeslagen.

Lactase

Lactase helpt bij de afbraak van lactose (melksuiker).

Cellulase

Cellulase ondersteunt de afbraak van bepaalde plantaardige vezels.

Hemicellulase

Helpt bij de afbraak van hemicellulose uit plantaardige voeding.

Xylanase

Ondersteunt de afbraak van plantaardige celstructuren.

Pectinase

Helpt bij de afbraak van pectine uit groenten en fruit.

Glucoamylase

Ondersteunt de verdere afbraak van koolhydraten tot glucose.

Alpha-galactosidase

Wordt vaak gebruikt bij peulvruchten en bepaalde complexe koolhydraten.

Invertase

Helpt bij de afbraak van sucrose (tafelsuiker).

Maltase

Ondersteunt de afbraak van maltose.

Fytase

Fytase helpt bij de afbraak van fytinezuur.

Binnen onderzoek krijgt fytase aandacht vanwege de mogelijke invloed op de beschikbaarheid van mineralen zoals:

• magnesium;
• ijzer;
• zink.

Proteolytische enzymen

Naast verteringsenzymen bestaan er ook enzymen die buiten de spijsvertering worden onderzocht.

Bromelaïne

Een enzym afkomstig uit ananas.

Papaïne

Een enzym afkomstig uit papaja.

Chymotrypsine

Een enzym dat betrokken is bij eiwitafbraak.

Trypsine

Wordt geproduceerd door de alvleesklier en ondersteunt eiwitvertering.

Serrapeptase

Een proteolytisch enzym dat veel aandacht krijgt binnen onderzoek naar weefselprocessen.

Nattokinase

Afkomstig uit gefermenteerde soja (natto).

Wordt veel besproken binnen onderzoek naar cardiovasculaire gezondheid.

Antioxidatieve enzymen

Het lichaam produceert ook enzymen die helpen beschermen tegen oxidatieve stress.

Superoxide Dismutase (SOD)

Een van de belangrijkste antioxidatieve enzymen van het lichaam.

Catalase

Helpt bij het afbreken van waterstofperoxide.

Glutathionperoxidase

Werkt samen met selenium binnen antioxidatieve beschermingsmechanismen.

Enzymen en de spijsvertering

Voor een goede opname van voedingsstoffen is een efficiënte vertering noodzakelijk.

Verteringsenzymen werken samen met:

• maagzuur;
• gal;
• darmflora;
• de alvleesklier.

Wanneer voeding onvoldoende wordt afgebroken, kunnen voedingsstoffen minder goed beschikbaar komen.

Daarom krijgen spijsverteringsenzymen veel aandacht binnen de orthomoleculaire voedingsleer.

De rol van maagzuur

De vertering begint al in de maag.

Maagzuur ondersteunt:

• de afbraak van eiwitten;
• activering van enzymen;
• opname van vitamine B12;
• opname van mineralen;
• bescherming tegen ongewenste micro-organismen.

Daarom vormt een gezonde maagfunctie een belangrijke basis voor een goede vertering.

Enzymen en de alvleesklier

De alvleesklier (pancreas) produceert dagelijks grote hoeveelheden verteringsenzymen.

Belangrijke pancreasenzymen zijn:

• amylase;
• lipase;
• protease.

Deze worden afgegeven aan de dunne darm waar de verdere vertering plaatsvindt.

Enzymen en gal

Bij vetvertering speelt niet alleen lipase een rol.

Ook galzouten zijn belangrijk.

Gal wordt geproduceerd door de lever en opgeslagen in de galblaas.

Gal helpt vetten te emulgeren zodat enzymen zoals lipase hun werk beter kunnen doen.

Daarom worden enzymformules regelmatig gecombineerd met:

Ossegal (Ox Bile)

Ossegal is geen enzym.

Het is een bron van galzouten die vaak wordt toegevoegd aan supplementen gericht op vetvertering.

Andere stoffen die vaak naast enzymen voorkomen

Lactoferrine

Een eiwit dat van nature voorkomt in moedermelk en slijmvliezen.

Trimethylglycine (TMG of Betaïne)

Geen enzym, maar een stof die betrokken is bij methylatieprocessen.

Bijnierextract

Wordt soms toegevoegd aan formules gericht op vitaliteit en stress.

Hoe lees je een enzymensupplement?

Bij enzymen zegt het aantal milligrammen vaak weinig.

Veel belangrijker is de enzymatische activiteit.

Daarom zie je op supplementen vaak afkortingen staan.

HUT

Wordt gebruikt voor protease.

Geeft de eiwitafbrekende activiteit weer.

SAPU

Een andere meeteenheid voor protease.

DU

Wordt gebruikt voor amylase.

Geeft koolhydraatverterende activiteit weer.

AGU

Wordt gebruikt voor glucoamylase.

ALU

Wordt gebruikt voor lactase.

FIP

Wordt gebruikt voor lipase.

Geeft vetafbrekende activiteit weer.

CU

Wordt gebruikt voor cellulase.

XU

Wordt gebruikt voor xylanase.

HCU

Wordt gebruikt voor hemicellulase.

BGU

Wordt gebruikt voor beta-glucanase.

FTU

Wordt gebruikt voor fytase.

FCCPU

Wordt gebruikt voor papaïne.

GDU

Wordt gebruikt voor bromelaïne.

MCU

Een alternatieve meeteenheid voor bromelaïne.

Wat is belangrijker: milligrammen of activiteit?

Bij enzymen geldt:

• 100 mg zegt weinig.
• 50.000 HUT zegt veel meer.

Professionals kijken daarom vooral naar de activiteitseenheden en niet uitsluitend naar het gewicht van een enzym.

Wat zegt de wetenschap?

De rol van enzymen binnen vertering, energieproductie, hormoonvorming en stofwisseling staat wetenschappelijk vast.

Daarnaast wordt nog volop onderzoek gedaan naar specifieke enzymen, proteolytische enzymen en enzymcombinaties. De effecten kunnen verschillen afhankelijk van het type enzym, de dosering en de individuele situatie.

Conclusie

Enzymen behoren tot de meest essentiële stoffen in het menselijk lichaam. Zonder enzymen zouden voedingsstoffen niet kunnen worden verteerd, energie niet kunnen worden geproduceerd en zouden talloze herstelprocessen niet kunnen plaatsvinden.

Samen met vitamines, mineralen, aminozuren, gezonde vetten en antioxidanten vormen enzymen een belangrijke basis voor gezondheid. Door te begrijpen hoe enzymen werken en hoe enzymensupplementen worden opgebouwd, ontstaat meer inzicht in de fascinerende processen die dagelijks in het lichaam plaatsvinden.

In de volgende blog ga ik dieper in op darmgezondheid en ontdek je waarom gezonde darmen een belangrijke basis vormen voor energie, weerstand, hormonen en algemeen welzijn.