Jodium, selenium en schildklierfunctie: waarom deze voedingsstoffen als een team werken

Waarom de schildklier zoveel invloed heeft

De schildklier is een relatief kleine klier aan de voorkant van de hals.

Toch beïnvloedt zij vrijwel iedere cel in het lichaam.

Schildklierhormonen spelen onder andere een rol bij:

• energieproductie;
• stofwisseling;
• lichaamstemperatuur;
• hersenfunctie;
• spierfunctie;
• hartslag;
• hormoonbalans.

Je kunt de schildklier vergelijken met een thermostaat die helpt bepalen hoe actief het lichaam energie gebruikt.

Daardoor krijgt de schildklier vaak aandacht wanneer mensen te maken hebben met vermoeidheid, een laag energieniveau of veranderingen in gewicht.

Hoe maakt het lichaam schildklierhormonen?

De schildklier produceert voornamelijk twee hormonen:

• T4 (thyroxine);
• T3 (trijodothyronine).

T4 wordt in de grootste hoeveelheid aangemaakt.

Een groot deel van dit hormoon wordt later omgezet naar T3, de meest actieve vorm.

Juist voor deze productie én omzetting zijn verschillende voedingsstoffen nodig.

Jodium en selenium behoren daarbij tot de belangrijkste.

Jodium: de bouwsteen van schildklierhormonen

Jodium is een essentieel spoorelement.

Het lichaam kan jodium niet zelf maken en is volledig afhankelijk van voeding.

De schildklier gebruikt jodium als bouwsteen voor de productie van schildklierhormonen.

Dat zie je zelfs terug in de naam:

• T4 bevat vier jodiumatomen;
• T3 bevat drie jodiumatomen.

Zonder voldoende jodium kan het lichaam geen normale hoeveelheden schildklierhormonen produceren.

Wat doet jodium in het lichaam?

Jodium draagt bij aan:

• een normale productie van schildklierhormonen;
• een normale schildklierfunctie;
• een normale energiestofwisseling;
• normale cognitieve functies;
• een normale werking van het zenuwstelsel.

Deze gezondheidsclaims zijn goedgekeurd door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA).

Voedingsbronnen van jodium

Jodium komt vooral voor in:

• zeevis;
• kabeljauw;
• schaal- en schelpdieren;
• eieren;
• zuivelproducten;
• gejodeerd zout.

In Nederland wordt jodium vaak toegevoegd aan bakkerszout, waardoor brood traditioneel een belangrijke bron vormt.

Waarom meer jodium niet altijd beter is

Wanneer mensen ontdekken dat jodium belangrijk is voor de schildklier, ontstaat soms de gedachte dat extra veel jodium automatisch beter is.

Zo werkt het lichaam helaas niet.

Zowel een tekort als een overmaat aan jodium kan invloed hebben op de schildklier.

Juist daarom wordt binnen de orthomoleculaire voedingsleer gekeken naar balans en niet naar zoveel mogelijk van één voedingsstof.

Selenium: de stille kracht achter de schildklier

Waar jodium vaak alle aandacht krijgt, werkt selenium meer achter de schermen.

Toch bevat de schildklier meer selenium per gram weefsel dan vrijwel elk ander orgaan in het lichaam.

Dat is geen toeval.

Selenium ondersteunt namelijk verschillende enzymen die essentieel zijn voor een normale schildklierfunctie.

Wat doet selenium precies?

Selenium ondersteunt enzymen die betrokken zijn bij:

• de omzetting van T4 naar T3;
• bescherming tegen oxidatieve stress;
• een normale schildklierfunctie;
• de normale werking van het immuunsysteem.

Daardoor speelt selenium een dubbele rol.

Het helpt schildklierhormonen activeren én helpt tegelijkertijd de schildklier beschermen.

Selenium en oxidatieve stress

Bij de productie van schildklierhormonen ontstaat van nature waterstofperoxide.

Dit is een stof die nodig is voor het productieproces.

Tegelijkertijd kan deze stof zorgen voor oxidatieve belasting wanneer zij onvoldoende wordt geneutraliseerd.

Het lichaam gebruikt hiervoor selenium-afhankelijke enzymen zoals:

• glutathionperoxidase;
• thioredoxinereductase.

Deze helpen bij het neutraliseren van vrije radicalen.

Hierdoor ondersteunt selenium niet alleen de functie van de schildklier, maar ook de bescherming van schildkliercellen.

Voedingsbronnen van selenium

Selenium komt voor in:

• paranoten;
• vis;
• schaal- en schelpdieren;
• eieren;
• vlees;
• gevogelte.

Paranoten worden vaak genoemd als rijke bron van selenium.

De hoeveelheid selenium kan echter sterk verschillen afhankelijk van de bodem waarin de boom groeit.

Waarom jodium en selenium samenwerken

Je kunt de schildklier vergelijken met een fabriek.

Jodium levert de bouwstenen voor de productie van schildklierhormonen.

Selenium helpt vervolgens bij:

• het activeren van deze hormonen;
• het beschermen van de fabriek tijdens het productieproces.

Wanneer één van beide voedingsstoffen onvoldoende beschikbaar is, kan dat invloed hebben op het totale systeem.

Daarom worden jodium en selenium vrijwel altijd samen besproken.

Andere voedingsstoffen die aandacht verdienen

Naast jodium en selenium zijn er meer voedingsstoffen betrokken bij de schildklier.

Zink

Zink ondersteunt verschillende enzymatische processen en hormoonfuncties.

IJzer

IJzer speelt een rol bij zuurstoftransport, energieproductie en verschillende enzymatische reacties.

Tyrosine

Het aminozuur L-tyrosine vormt samen met jodium de basis voor schildklierhormonen.

Magnesium

Magnesium ondersteunt de energiestofwisseling en het zenuwstelsel.

Vitamine A

Vitamine A speelt een rol binnen verschillende hormonale processen.

Vitamine B2 en B12

Deze vitamines ondersteunen de energiestofwisseling en krijgen regelmatig aandacht binnen onderzoek naar vermoeidheid.

Darmgezondheid en voedingsstoffen

Zoals we in eerdere blogs hebben besproken, draait gezondheid niet alleen om wat je eet.

Het gaat ook om wat het lichaam daadwerkelijk kan opnemen.

Voor een goede beschikbaarheid van voedingsstoffen zijn onder andere belangrijk:

• een gezonde darmfunctie;
• voldoende maagzuur;
• een goede vertering;
• een gevarieerde darmflora.

Daarom wordt binnen de orthomoleculaire voedingsleer vaak gekeken naar het grotere geheel.

Kruiden die aandacht krijgen binnen schildklieronderzoek

Naast voedingsstoffen worden ook verschillende kruiden onderzocht.

Ashwagandha

Ashwagandha krijgt veel aandacht binnen onderzoek naar stress, energie en hormonale processen.

Guggul

Guggul wordt binnen de ayurvedische traditie al lange tijd gebruikt en wordt regelmatig genoemd binnen onderzoek naar de schildklier.

Meer onderzoek blijft nodig om deze relaties verder te verduidelijken.

Mijn visie

Wat mij steeds opnieuw opvalt, is dat gezondheid zelden draait om één enkele voedingsstof.

Jodium is belangrijk.

Selenium is belangrijk.

Maar uiteindelijk draait het om samenwerking.

Het lichaam werkt als een netwerk waarin voedingsstoffen, hormonen, darmgezondheid, slaap, stress en leefstijl voortdurend met elkaar verbonden zijn.

Juist daarom kijk ik liever naar het totaalplaatje dan naar één losse schakel.

Wat zegt de wetenschap?

De rol van jodium en selenium binnen de schildklierfunctie is goed wetenschappelijk onderbouwd.

Beide voedingsstoffen zijn essentieel voor:

• een normale productie van schildklierhormonen;
• een normale schildklierfunctie;
• een normale energiestofwisseling.

Daarnaast groeit de belangstelling voor de relatie tussen voeding, darmgezondheid, oxidatieve stress, immuunfunctie en schildkliergezondheid.

Conclusie

Jodium en selenium vormen samen een belangrijk team binnen de schildklier.

Jodium levert de bouwstenen voor schildklierhormonen, terwijl selenium helpt deze hormonen te activeren en de schildklier beschermt tegen oxidatieve belasting.

Een gezonde schildklier draait daarom niet om één voedingsstof, maar om de samenwerking tussen verschillende processen in het lichaam.

Voeding, darmgezondheid, leefstijl en een gevarieerd voedingspatroon vormen daarbij de basis.

Disclaimer: Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij vragen over de schildklier altijd een arts of medisch specialist.